رابطۀ چند وجهی دین و سیاست در نزد فلاسفۀ غرب تمدن اسلامی با تأکید برابن رشد

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار گروه علوم سیاسی دانشگاه باقرالعلوم

2 کارشناس ارشد اندیشه سیاسی دانشگاه باقرالعلوم

چکیده

مسلمانان از نخستین روزهای حیات فلسفه، شاهد دغدغۀ فلاسفه در اصلاح جامعۀ اسلامی بوده‌‌اند (تاریخچه)؛ اما دغدغۀ ابن‌‌رشد در تحلیل رابطۀ چندوجهی دین و سیاست بر پایۀ فقه و فلسفه، مورد توجه جدی قرار نگرفته است (پیشینه)؛ ازاین‌‌رو، ابهام در وجوه چنین رابطه‌‌ای از نگاه ابن‌‌رشد، همچنان باقی است (مسئله) بنابراین، پرسش از «چگونگی نگاه ابن‌‌رشد در رابطۀ بین دین و سیاست» پرسش اصلی و «ارائۀ الگوی پیوند دین و سیاست بر پایۀ فلسفه و فقه از سوی ابن‌‌رشد» گمان این مقاله را شکل داده است. (فرضیه) مقالۀ پیش‌‌رو می‌‌کوشد با شیوه اسنادی با رویکردی تفسیری (روش) به تبیین مشکل اصلی جامعۀ اسلامی و عرضۀ راه‌‌حل آن از منظر ابن‌‌رشد اندلسی بپردازد (هدف). نتایج نوشتار پیش رو، این است که حلقۀ ارتباطی بین دین و سیاست در نزد ابن‌‌رشد، همان فلسفه است؛ درنتیجه، رئیس مدینۀ فاضله، هم فیلسوف است و هم فقیه؛ همان‌‌گونه‌‌که خود او فیلسوف ـ فقیه بود. همچنین در این تحقیق بر این نکته تأکید می‌شود: توجه به دو بُعد نظر و عمل، برای اصلاح یک جامعه لازم است؛ بنابراین، فقه به تنهایی و فلسفه به‌‌تنهایی، کارآمدی لازم جهت تحقق این مهم را نخواهند داشت (یافته).

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Multidimensional Relationship between Religion and Politics of Western Philosophers of the Islamic Civilization with Emphasis on Ibn Rushd

نویسندگان [English]

  • Gholamreza Behruzilak Behruzilak 1
  • Mohammadreza Mollaei 2
1 Associate Professor of Political Science, Baqir al-Oloum University
2 MA in Political Thought, Baqir al-Oloum University
چکیده [English]

From the early days of the life of philosophy, Muslims have witnessed the concerns of philosophers in correcting the Islamic community (History); however, the concern of Ibn Rushd (Averroes) in analyzing the multidimensional relationship between religion and politics based on jurisprudence and philosophy has been ignored. (Background) Therefore, ambiguity about the dimensions of such a relationship from the viewpoint of Ibn Rushd has remained so far, (Problem) thus, "How Ibn Rushed looked at the relationship between religion and politics?" is the main question (Question) and "presenting the pattern of the unity of religion and politics based on philosophy and jurisprudence from the viewpoint of Ibn Rushd" is the assumption of the present article. (Hypothesis) The present paper seeks to explain the main problem of the Islamic community and present its solution from the viewpoint of Ibn Rushd (Objective) using documentary method with interpretive approach. (Methodology) The result of the present paper is that the linking loop between religion and politics from the viewpoint of Ibn Rushd is philosophy, as a result, the chief of utopia is both a philosopher and a jurists; as he himself was a philosopher-jurist and also, in the present research the following point is emphasized: paying attention to the theoretical and practical dimensions for correcting a society is necessary; therefore, jurisprudence alone and philosophy alone will not have the required efficiency in fulfilling this important issue (Finding).

کلیدواژه‌ها [English]

  • Religion
  • philosophy
  • jurist
  • Philosopher
  • Politics
  • Utopia
  • and Ibn Rushd

قرآن‌کریم.

ابن رشد محمدبن‌‌احمد (1998). تلخیص السیاسة لافلاطون، بیروت، دار الطلیعّه للطباعة و النشر.

ــــــــــــــــــــــــ (1993). تهافت التهافت، بیروت، دار الفکر اللبنانی.

ــــــــــــــــــــــــ (2002الف)‌. الضروری فی السیاسة، بیروت، مرکز دراسات الوحدة العربیةْ.

ــــــــــــــــــــــــ (2002ب). فصل المقال فی تقریر ما بین الشریعة و الحکمة من الاتصال، بیروت، مرکز دراسات الوحدة العربیة.

اورفوا، دومینیک (2011). ابن رشد طموحات مثقف مسلم، محمد البحری، بیروت، مرکز دراسات الوحدة العربیة.

باترورث، چارلز ای (1368). «ظن و سیاست در اندیشۀ ابن‌‌رشد»، ترجمۀ سیدمهدی حسینی، دانشگاه انقلاب، ش۶۸، مرداد، ص 15ـ18.

خراسانی، شرف‌‌الدین (1369). «ابن‌‌رشد»، دایرة‌‌المعارف بزرگ اسلامی، تهران، مرکز دایرة‌‌المعارف بزرگ اسلامی، ج 3، ص556ـ583.

سلمان، محمد (1390). «ابن‌‌رشد»، اندیشۀ سیاسی متفکران مسلمان، تهران، پژوهشکدۀ مطالعات فرهنگی و اجتماعی.

عابد الجابری، محمد (1382). «جنبش عقل گرایی در مغرب و اندلس» سروش اندیشه، شماره۷ و ۸، پاییز و زمستان، ص122ـ139.

——— (1998). ابن‌‌رشد سیرة و فکر، بیروت، مرکز درسات الوحدة العربیة.

عامر، عمار (1998). مفهوم الغایة النسانیة لدی ابن رشد، دمشق، مکتبة الاسد.

فوزی م نجار (1366). «سیاست در فلسفۀ سیاسی اسلامی» معارف، ش ۱۲، آذر، ص 68ـ92.

فیرحی، داود (1383). «روش‌‌شناسی اندیشۀ سیاسی ابن‌‌رشد»، مجلۀ دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی، ش ۶۳، بهار، ص 59ـ91.