پژوهشگاه علوم اسلامی امام صادق(ع) پژوهش های سیاست اسلامی 2345-5705 13 27 2025 08 23 The Mechanisms and Outcomes of Optimism Bias in Governance Decisions from the Perspective of the Holy Quran and Nahj al-Balagha مکانیسم‌ها و پیامدهای سوگیری خوش بینی در تصمیمات حکمرانی از منظر قرآن کریم و نهج البلاغه 90 121 232375 10.22034/ipr.2025.521816.2264 FA سید امیر سیدجعفری دانش‎آموخته دکتری کلام اسلامی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه قم، قم. 0000-0002-7469-2076 Journal Article 2025 05 06 De-biasing governors' decisions is crucial. However, this debiasing requires a complete understanding of the biases. Optimism bias is a type of unconscious cognitive bias. It refers to an unrealistically favorable attitude that people have towards themselves and people who are close to them. Optimism bias is defined as the difference between a person's expectation and the outcome that follows. Accordingly, this study, by examining optimism in Islamic governance decisions, answers the question of what the mechanisms and contextual factors of optimism bias in Muslim governors' decisions are and what their outcomes are. Therefore, with a comparative approach and a realist systematic review method of optimism bias in two valuable Islamic sources in the field of governance, namely the Holy Quran and Nahjul Balagha, it was concluded that optimism bias provides the basis for disruption in the decisions of rulers, both in the field of theoretical reason and in the field of practical reason. Therefore, the mechanisms of this bias are not limited to a lack of awareness, but rather a lack of implementation of Islamic teachings, which has a significant impact on the emergence of optimism bias, which is realized in the behavior of governors in governance justice, which can be recognized by the people. اصلاح سوگیری‎های شناختی و سوگیری زدایی از تصمیمات حکمرانان بسیار مهم است؛ اما این اصلاح‎گری مستلزم شناسایی کامل آن‎ها است. بر این اساس، این پژوهش با بررسی یکی از سوگیری‎های شناختی یعنی سوگیری خوش‎بینی در تصمیمات حکمرانی اسلامی به این پرسش پاسخ می‎دهد که مکانیسم‎ها و عوامل زمینه‎ای سوگیری خوش‎بینی در تصمیمات حکمرانان مسلمان چیست‎اند و چه پیامدهایی دارند؟ ازاین‎روی، با بهره‎گیری از رویکرد تطبیقی و روش مرور واقع‎گرایانه سوگیری خوش‎بینی در قرآن کریم و کتاب شریف نهج‎البلاغه این نتایج به دست آمد که سوگیری خوش‎بینی هم در ساحت عقل نظری و هم در ساحت عقل عملی زمینه اختلال در تصمیمات حکمرانان را فراهم می‎آورد. ازاین‎رو مکانیسم‎ها در راستای سوگیری یادشده منحصر در ضعف علمی نیست بلکه ضعف عملی در چارچوب آموزه‎های اسلامی در ایجاد سوگیری مذکور تأثیر بسزایی دارند که نشانۀ آن در عدالت و رفتار حکمرانان نمودار می‎شود که از سوی مردمان قابل‎شناسایی است.

https://ipr.isri.ac.ir/article_232375_62ea69c268f687c199432f1a5fd7576d.pdf