پژوهشگاه علوم اسلامی امام صادق(ع) پژوهش های سیاست اسلامی 2345-5705 2 6 2015 03 06 Religious Democracy from the Viewpoint of Imam Khomeini (R.A) and Mohammad Baqir al-Sadr; a Comparative Study of the Political Schools of Qom and Najaf مردم‌سالاری دینی در نگاه امام‌خمینی(ره) و محمدباقر صدر؛ بررسی مقایسه‌ای مکتب سیاسی قم و نجف 139 162 44963 FA سیدحسین اطهری دانشیار گروه علوم سیاسی دانشگاه فردوسی مشهد سیدمرتضی نوعی باغبان دانشجوی دکترای علوم سیاسی دانشگاه اصفهان / سارا خداکرمی کارشناس ارشد علوم سیاسی دانشگاه اصفهان Journal Article 2014 10 01 After the Constitutional Revolution, many elites explained the role of people in government and society and in this regard thinkers like Imam Khomeini (R.A) and Sayyid Mohammad Baqir al-Sadr also theoretically justified and explained this role in the realm of the Islamic government. (History) However, the dimensions and aspects of the thoughts of these two contemporary Shiite scholars about the extent and quality of people's role in the political destiny are not clearly explained. (Problem) This is an important issue that religious researchers and thinkers have not paid serious attention to. (Background) Therefore, the main question is: what is the role of the people in the Islamic government thought of Imam Khomeini and Mohammad Baqir al-Sadr? (Question) It seems that they have explained the role of the people in government from the perspective of the two deep-rooted political – intellectual schools of Qom and Najaf.  (Hypothesis) Such a scientific possibility can guide us to the theoretical frameworks and goals of religious democracy in the political thought of Shiism. (Objective) The present paper, using comparative analysis, seeks to compare the political thoughts of these two great Shiite jurists from two different perspectives. (Methodology) The emphasis of the school of Qom on the concurrent accompaniment of jurists and people, and the insistence of the school of Najaf on people's role as God’s vicegerent, but under the supervision of a competent religious authority, are from the findings of the present paper. (Findings) پس از انقلاب مشروطه، نخبگان بسیاری نقش مردم در حکومت و جامعه را تشریح کردند و دراین‌راستا، اندیشمندانی مانند امام خمینیŠ و سیدمحمدباقر صدر نیز، به توجیه نظری این نقش در عرصه حکومت اسلامی پرداخته و آن را بسط داده‌اند. (تاریخچه) اما زوایا و ابعاد اندیشه این دو عالم معاصر شیعی درباره حدودوثغور دخالت مردم در سرنوشت سیاسی، به‌روشنی تبیین نشده است (مسئله) و این، موضوع مهمی است که پژوهشگران و اندیشمندان دینی، جدی به آن توجه نکرده‌اند، (پیشینه) بنابراین، طرح اینکه مردم چه سهمی در اندیشه حکومت اسلامی امامŠ و شهیدصدر دارند؟ پرسشی اساسی است. (سؤال) به نظر می‌رسد آنان از دریچه دو مکتب فکری- سیاسی ریشه‌دار قم و نجف نقش مردم در امر حکومت را تشریح کرده‌اند. (فرضیه) چنین احتمال علمی می‌تواند ما را به چهارچوب‌ها و اهداف نظری مردم‌سالاری دینی در اندیشه سیاسی شیعه رهنمون شود. (هدف) این مقاله با تحلیل تطبیقی، درصدد مقایسه تفکرات سیاسی این دو فقیه برجسته شیعی از دو منظر گوناگون است. (روش) تأکید مکتب قم بر همراهی هم‌زمان فقیه و مردم، و اصرار مکتب نجف بر خلیفهْْ‌اللهی مردم، اما با اشراف مرجع ذی‌صلاح ناظر، از پیامدهای این نوشتار است. (یافته) https://ipr.isri.ac.ir/article_44963_2e19fb1fb2ac02e820f2e98a339758b2.pdf