الگوی اسلامی سوگیری‌زدایی شناختی از تصمیم‌سازی در حکمرانی از منظر نهج‌البلاغه

نوع مقاله : مقالات پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری کلامی اسلامی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه قم، قم، ایران

2 دانشیار گروه فلسفه و کلام اسلامی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه قم، قم، ایران

3 استادیار گروه شیعه‌شناسی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه قم، قم، ایران

چکیده

تصمیم‌گیری درست و به هنگام در حکمرانی هنگامی پدید می‌آید که فرآیند تصمیم‌سازی به‌طور صحیح اجرایی شده باشد. در این میان اشتباهات و خطاهای نظام‌مندی در قالب سوگیری‌های شناختی مانع از نیل به تصمیم‌گیری صحیح صورت می‌گیرد. این پژوهش بر آن است با به‌کارگیری روش تحلیل محتوای کیفی داده بنیاد، با محوریت نهج‌البلاغه، به این پرسش پاسخ دهد که الگوی اسلامی سوگیری‌زدایی شناختی در حکمرانی چیست؟ نویسنده برای پاسخ به پرسش مذکور، به داده‌پردازی و مقوله‌پردازی متون اقدام نمود. نتایج تحقیق نشان داد فرآیند تصمیم‌سازی آنگاه از سوگیری‌های شناختی مصون خواهد ماند که شرایط علّی آن - یعنی محدودیت‌های عقل- به‌درستی لحاظ شود و با بهره‌گیری از راهبردهای «پیامدسنجی و تجربه‌آموزی» و «پندآموزی و عاقبت‌سنجی» عواطف و احساسات و تأثیرپذیری از نفوذ اجتماعی بر میزان عقل و شرع تعدیل شوند تا درنهایت، حکمرانی همگام با انسجام شناختی و رستگاری اجتماعی تحقق یابد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

The Islamic Model of Cognitive Debiasing for Decision-Making in Governance from the Perspective of Nahj al-Balagha

نویسندگان [English]

  • Sayyed Amir Sayyed Jafari 1
  • Habibullah Danesh Shahraki 2
  • Ahmad Beheshti Mehr 3
1 PhD student in Islamic Theology, Faculty of Theology and Islamic Studies, University of Qom, Qom, Iran
2 Associate Professor, Department of Islamic Philosophy and Theology, Faculty of Theology and Islamic Studies, University of Qom, Qom, Iran
3 Assistant Professor, Department of Shia Studies, Faculty of Theology and Islamic Studies, University of Qom, Qom, Iran
چکیده [English]

Correct and timely decision-making in governance occurs when the decision-making process is implemented correctly. In the meantime, systematic mistakes and errors in the form of cognitive biases prevent making correct decisions. This research aims to answer the question of what is the Islamic model of cognitive debiasing in governance by applying the qualitative content analysis method of the foundation's data, focusing on Nahj al-Balagha. To answer the mentioned question, the author processed the data and categorized the texts. The results of the research showed that the decision-making process will be protected from cognitive biases when its causal conditions - i.e. the limits of reason - are properly taken into account and by using the strategies of "consequence measurement and experiential learning" and "learning and consequence measurement" of emotions and feelings and the influence of social influence on The amount of reason and Sharia should be adjusted so that, finally, governance is realized in sync with cognitive coherence and social salvation.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Cognitive bias
  • governance
  • outcome measurement
  • experiential learning
  • learning
شریف الرضی، محمد بن حسین (1386ش). نهج‌البلاغه، انصاریان، تهران، پیام آزادى.
شریف الرضى، محمد بن حسین (1414ق). نهج‌البلاغه، صبحی صالح، قم، هجرت.
شریف الرضى، محمد بن حسین (1378ش). نهج‌البلاغه، شهیدى، تهران، علمى و فرهنگى.
 
Ansell, Christopher, Torfing, Jacob (2022). Handbook on Theories of Governance, UK, Edward Elgar Publishing.
Ariely, D. (2008). Predictably irrational: The hidden forces that shape our decisions, New York, Harper Collins.
Ariely, D. (2009). The end of rational economics, Hardvard Business Review, 87(7), 78–84.
Becht M, Bolton P, Röell A. (2003). Corporate Governance and Control, Vol. 1, Editor(s): George M. Constantinides, Milton Harris, René M. Stulz, Handbook of the Economics of Finance, Elsevier.
Bechara, A., Damasio, A. R. (2005). The somatic marker hypothesis: A neural theory of economic decision, Games and Economic Behavior, 52(2), 336–372.
Blanco, F. (2017). Cognitive Bias. In: Vonk, J., Shackelford, T. (eds) Encyclopedia of Animal Cognition and Behavior. Springer, Cham. https://doi.org/10.1007/978-3-319-47829-6_1244-1.
Bleske-Rechek, A., Nelson, L. A., Baker, J. P., Remiker, M.W., & Brandt, S. J. (2010). Evolution and the trolley problem: People save five over one unless the one is young, genetically related, or a romantic partner. Journal of Social, Evolutionary, and Cultural Psychology, 4(3), 115–127.
Bevir, M & R.A.W. Rhodes (2003), Interpreting British Governance, London, Routledge.
Creswell, John W (2005). Educational Research: Planning, Conducting, and Evaluating Quantitative and Qualitative Research, Boston, Pearson Education.
Glaser, B G, Strauss, A L (1967). the Discovery of the Grounded Theory: Strategies for Qualitative Research, New Brunswick and London, Aldin Transacion Publishers.
Kahan, D. M., Peters, E., Dawson, E. C., & Slovic, P (2012). Motivated Numeracy and Enlightened Self- Government (Working Paper No. 307), New Haven, Yale Law School.
Kahneman, D., Slovic, P., & Tversky, A (1982). Judgment under uncertainty: Heuristics and biases, London, Cambridge University Press.
Kahneman, D. (2003). A perspective on judgment and choice: Mapping bounded rationality, American Psychologist, 58, 697–720.
Kunda, Z (1990). The case for motivated reasoning, Psychological Bulletin, 108(3), 480–498.
Martie G. Haselton, Daniel Nettle, and Damian R. Murray. (2016), The Evolution of Cognitive Bias, Handbook of Evolutionary Psychology, SecondEdition, editedby DavidM,Buss, John Wiley & Sons, Inc.
Obermaier, M., Koch, T., & Baden, C (2015). Everybody follows the crowd? Effects of opinion polls and past election results on electoral preferences, Journal of Media Psychology, 1–12.
Stanovich, K. E. (1999). Who is rational? Studies of individual differences in reasoning, Mahwah, Erlbaum.
Torfing, J, B.G. Peters, J. Pierre and E. Sørensen (2012), Interactive Governance: Advancing the Paradigm, Oxford, Oxford University Press.
Tversky, Amos. Kahneman, Daniel (1974). Judgment under Uncertainty: Heuristics and Biases, Science, New Series, Vol. 185, No. 4157, 1124-1131.
World Bank, (1992). Governance and Development, Washington, D.C, the World Bank publication.
Yechiam, E., Druyan, M., & Ert, E (2008). Observing others’ behavior and risk taking in decisions from Experience, Judgment and Decision making, 3(7), 493–500.