اصول اخلاقی انتشار مقاله

دو فصلنامه پژوهش­‌های سیاست اسلامی خود را متعهد به حفظ کیفیت اطلاعات علمی می داند. در برخورد با موارد احتمالی تخلف این نشریه از قوانین کمیته اخلاق پژوهش (COPE) پیروی می‌کند.

مسئولیت‌های اخلاقی نویسندگان

نویسندگان باید از ارائه نتایج نادرست در پژوهش که می‌تواند به اعتبار نشریه، قواعد حرفه‌ای نویسندگی علمی، و در نهایت کل تلاش علمی آسیب بزند، خودداری کنند. رعایت قوانین رفتار درست علمی، به کیفیت پژوهش و ارائه آن کمک می‌کند. این قوانین شامل موارد زیر است:

  • اثر نباید به صورت همزمان برای بررسی در بیش از یک نشریه ارائه شود.
  • اثر ثبت شده باید اصیل بوده و نباید پیش از آن در هیچ شکل یا زبان دیگر (به صورت کامل یا ناقص) منتشر شده باشد، مگر آن که اثر جدید توسعه نوشته قبلی باشد. (لازم است در مورد استفاده مجدد از مطالب شفاف سازی صورت گیرد تا نگرانی در مورد «بازیافت نوشته» یا «سرقت علمی از خود» رخ ندهد.)
  • یک پژوهش نباید به چند بخش تقسیم شده و به قصد افزایش کمیت آثار، در نشریه یا نشریات متعدد به تدریج چاپ شود (انتشار تکه تکه)
  • نتایج باید به طور واضح، صادقانه، و بدون جعل، مغالطه، یا دستکاری نامناسب داده‌ها (شامل دستکاری در تصاویر) ارائه شوند. نویسندگان باید به قوانین خاص رشته علمی در به دست آوردن، انتخاب، و پردازش اطلاعات پای‌بند باشند.
  • هیچ داده‌، متن، یا نظریه‌ای از دیگران نباید به شکلی ارائه شود که گویا متعلق به نویسنده است (سرقت علمی). به آثار دیگر باید به طور مناسب ارجاع داده شود (که شامل مطالبی است که تقریبا رونوشت (نزدیک به کلمه به کلمه)، خلاصه، یا نقل به مضمون شده‌اند)، گیومه (برای مشخص کردن کلماتی که از منبع دیگر گرفته شده است) در رونوشت کلمه به کلمه مطالب استفاده شود، و برای مطالب مشمول حقوق مؤلفین باید اجازه نامه کسب شود.

تذکر مهم: نشریه برای تشخیص سرقت علمی از نرم افزار استفاده می‌کند. روش‌های این کار شامل جستجوی اینترنتی و استفاده از خدمات تشخیص سرقت علمی از جمله سمیم نور است.

نویسندگان (در صورت نیاز) باید اطمینان حاصل کنند که برای استفاده از نرم افزار، پرسشنامه یا نظرسنجی، و مقیاس‌های استفاده شده در پژوهش اجازه لازم را دارند.

نویسندگان باید از ادعای نادرست در مورد اشخاص (حقیقی یا حقوقی) یا توصیف رفتار یا عملکرد آنان به طوری که بتواند بالقوه حمله یا اتهام‌زنی شخصی تلقی شود، خودداری کنند.

به نویسندگان قویا توصیه می‌شود در حین ثبت اثر از صحت گروه نویسندگان، نویسنده مسئول، و ترتیب نویسندگان اطمینان حاصل کنند. اضافه یا حذف کردن نویسندگان در مراحل ارزیابی در حالت کلی مجاز نیست، گرچه در مواردی ممکن است انجام شود. دلایل تغییر در نویسندگان باید با جزئیات توضیح داده شود. لازم به تذکر است که تغییر در نویسندگان پس از پذیرش قابل انجام نیست.

نویسندگان باید آماده باشند که برای تایید صحت نتایج ارائه شده، در صورت درخواست اسناد یا داده‌های مربوطه را ارسال کنند. این داده‌ها ممکن است به صورت داده‌های خام، نمونه‌ها، موارد ضبط شده، و... باشد.

خطاهای اساسی

نویسندگان ملزم هستند که اگر خطایی مهم یا بی‌دقتی در مقاله منتشر شده خود یافتند آن را اصلاح کنند. نویسندگان باید با نشریه تماس بگیرند و در مورد این که این خطا چگونه مقاله را تحت تاثیر قرار می‌دهد توضیح دهند. تصمیم درباره این که چگونه متن اصلاح شود بستگی به جنس خطا دارد. این تصمیم ممکن است اصلاح یا استرداد باشد. بخش‌هایی از مقاله که تحت تاثیر خطا قرار گرفته اند در توضیح استرداد می‌آید.

پیشنهاد ارزیاب

نویسندگان می‌توانند ارزیاب‌های مناسب را هنگام ثبت متن خود پیشنهاد کنند. نویسندگان باید مطمئن باشند که ارزیاب‌های پیشنهادی کاملا مستقل هستند و به هیچ وجه رابطه‌ای با اثر ندارند. قویا توصیه می‌شود که ترکیبی از ارزیاب‌ها از مراکز مختلف پینشهاد شوند. نویسنده مسئول باید ایمیل سازمانی، یا -در صورت عدم امکان- راه‌های دیگر تایید هویت ارزیاب، مانند سایت شخصی، یا پیشینه آثار منتشر شده، یا شناسه نویسنده یا پژوهشگر متعلق به هر یک از ارزیاب‌های پیشنهادی را ارائه نماید. توجه کنید که نشریه ممکن است از پیشنهادها استفاده نکند، ولی این پیشنهادها مورد توجه قرار می‌گیرد و می‌تواند به روند ارزیابی کمک کند.

ادعای سوء رفتار و روند شکایات

در صورت احتمال سوء رفتار یا ادعای تقلب، یا شکایت از طرف شخص ثالث در مورد یک مقاله، نشریه یا انتشارات با پی‌روی از قوانین کمیته اخلاق نشر (COPE) مورد را بررسی خواهد کرد. اگر پس از بررسی نگرانی معتبری وجود داشته باشد، با نویسنده مربوطه از طریق ایمیلی که برای او ثبت شده تماس گرفته و برای حل مسأله به او فرصت داده می‌شود. بسته به موقعیت، ممکن است نشریه یا انتشارات اقدام به موارد زیر نماید (شامل اما نه منحصر به آن)

  • اگر اثر هنوز در مرحله ارزیابی است، ممکن است رد یا بازگشت داده شود.
  • اگر مقاله منتشر شده بسته به صورت و شدت تخلف:

-         ممکن است یک اصلاحیه/ضمیمه به مقاله اضافه شود

-         بیانیه‌ای درباره مسأله به مقاله اضافه شود

-         در موارد شدید ممکن است استرداد مقاله صورت گیرد

در اصلاحیه/ضمیمه، بیانیه مسأله، یا یادداشت استرداد دلیل مسأله توضیح داده می‌شود.

لازم به تذکر است که استرداد مقاله به این معناست که مقاله در سامانه باقی می‌ماند، اما با سایه عبارت «مسترد شده» روی تمام صفحات. توضیح در مورد استرداد در یادداشتی متصل به عبارت «مسترد شده» می‌آید. همچنین این مورد در بخش اخبار سایت درج خواهد شد.

  • ممکن است به موسسه مربوط به نویسنده اطلاع داده شود
  • ممکن است یادداشتی در مورد نقض احتمالی قواعد اخلاقی در نشر علمی در بخش منابع یا به عنوان توضیح در مورد نویسنده در مقاله درج شود.

نویسندگی

این قوانین، ملاک‌های نویسندگی و رفتارهای درست نویسندگی را توضیح می‌دهند که نویسندگان باید به آن عمل کنند.

ملاک‌های نویسندگی

فرض نشریه و انتشارات بر این است که همه نویسندگان با محتوا موافقند و همه صراحتا از ثبت اثر اعلام رضایت کرده‌اند و پیش از ثبت مقاله از مسئولان سازمان/موسسه که کار در آن انجام شده است موافقت کسب کرده‌اند.

از نظر نشریه و انتشارات همه نویسندگانی که نامشان در هنگام ثبت اثر وارد می‌شود

  • در شکل‌گیری یا طراحی اثر، یا در گرداوری، تحلیل، یا تفسیر اطلاعات مشارکت اساسی داشته‌اند؛
  • پیش‌نویس اثر را تهیه کرده‌اند، یا با بازبینی انتقادی، آن را با محتوای علمی مهم بهبود داده‌اند.

نقش نویسنده مسئول

یک نویسنده به عنوان نویسنده مسئول شناخته می‌شود و از طرف همه نویسندگان همکار عمل می‌کند و به همه سوالات مربوط به دقت و صحت همه بخش‌های اثر به طور مناسب پاسخ می‌دهد.

الزامات زیر بر عهده نویسنده مسئول است:

  • اطمینان از این که پیش از ثبت، همه نویسندگان فهرست شده متن را (شامل نام‌ها و ترتیب نویسندگان) تایید کرده‌اند؛
  • مدیریت همه ارتباطات بین نشریه و همه نویسندگان همکار، پیش و پس از انتشار؛
  • شفاف‌سازی در مورد استفاده از آثار دیگر و ذکر هر گونه اثر هنوز چاپ نشده (مانند آثار در دست چاپ)؛
  • درج همه شفاف‌سازی‌ها و اعلان‌ها از همه نویسندگان در متن به طور مناسب.

وابستگی

وابستگی اصلی هر نویسنده (که در پاورقی ذکر می‌شود) به موسسه‌ای است که بخش اصلی کار در آن انجام شده. اگر نویسنده‌ای پس از انجام پژوهش تغییر مکان داده است می‌تواند آدرس کنونی را نیز اضافه کند. پس از انتشار مقاله آدرس‌ها قابل تغییر یا اضافه نیستند.

تغییر نویسندگان

به نویسندگان اکیدا توصیه می‌شود که در هنگام ثبت از صحت گروه نویسندگان، نویسنده مسئول، و ترتیب نویسندگان اطمینان حاصل کنند. تغییر نویسندگان با اضافه یا حذف نویسندگان یا تغییر نویسنده مسئول، یا ترتیب نویسندگان پس از پذیرش مقاله قابل پذیرش نیست.

توجه داشته باشید که نام نویسندگان دقیقا به همان صورتی که در متن پذیرفته شده آمده منتشر خواهد شد.

از این که نام همه نویسندگان ذکر و به درستی نوشته شده، و از صحت آدرس‌ها و وابستگی‌ها اطمینان حاصل کنید.

افزودن یا حذف نویسندگان در مرحله ویرایش در حالت کلی مجاز نیست، ولی در شرایط خاص ممکن است انجام شود. دلایل تغییرات در نویسندگان باید توضیح داده شود. تغییر در مرحله ویرایش بر اساس صلاح‌دید سردبیر صورت می‌گیرد.

شناسایی نویسندگان

به نویسندگان توصیه می‌شود هنگام ثبت مقاله از شناسه ORCID خود استفاده کنند.

نویسندگان درگذشته یا از کار افتاده

در صورت از کار افتادگی یا درگذشت یکی از نویسندگان همکار حین پژوهش، ثبت، یا ارزیابی، اگر دیگر نویسندگان مناسب بدانند تا او را در فهرست نویسندگان ذکر کنند باید از ولی قانونی او تاییدیه کسب کنند.

مشکلات و اختلافات نویسندگان

در صورت بروز اختلاف در نویسندگان در فرایند ارزیابی یا پس از پذیرش و انتشار، نشریه خود را در جایگاه بررسی و داوری نمی‌بیند. از نویسندگان خواسته می‌شود که خود اختلاف را حل کنند. اگر آنان از حل مشکل ناتوان باشند، نشریه حق حذف مقاله از روند ویرایش را برای خود محفوظ می‌داند. در صورت انتشار مقاله، مشکل در موسسه(های) مربوطه نویسندگان طرح و بر اساس قوانین آن عمل می‌شود.

محرمانگی

نویسندگان باید همه مکاتبات خود با نشریه را محرمانه تلقی کنند. این شامل مکاتبه با نماینده مستقیم نشریه از جمله سردبیر یا ویراستار، و گزارش ارزیابی است، مگر آن که موافقت صریح از انتشار اطلاعات اخذ شود.

تبعیت از معیارهای اخلاقی

برای اطمینان از عینیت و شفافیت پژوهش و اطمینان از این که قواعد اخلاقی و رفتار حرفه‌ای رعایت شده است، نویسندگان باید اطلاعات مربوط به منابع مالی، تعارض منافع احتمالی (مادی یا غیر مادی)، و -اگر پژوهش دارای شرکت کنندگان انسان باشد- رضایت آگاهانه آنان را درج کنند.

نویسندگان باید اعلامیه‌های ذیل را (در صورت نیاز) در بخش جداگانه‌ای با عنوان «تبعیت از معیارهای اخلاقی»، حین ثبت اثر درج نمایند:

  • تعارض احتمالی منافع
  • پژوهش دارای شرکت کنندگان انسان
  • رضایت آگاهانه

نویسنده مسئول باید اسناد مربوط به تبعیت از قواعد اخلاقی را جمع‌آوری کند و آماده باشد در صورت درخواست در حین ارزیابی یا پس از انتشار آن را ارائه نماید.

ویراستاران حق رد کردن مقالاتی که با قواعد فوق سازگاری نداشته باشد را برای خود محفوظ می‌دانند. نویسندگان در مورد ادعاهای نادرست یا ناتوانی در تکمیل قواعد فوق مسئول هستند.

شفاف‌سازی و اعلان‌ها

همه نویسندگان لازم است که اطلاعات مربوط به منابع مالی و منافع مادی یا غیر مادی مرتبط با پژوهش را اعلام کنند. تصمیم در مورد درج این اطلاعات تنها وابسته به زمینه نشریه نیست، بلکه همچنین به موضوع مقاله نیز بستگی دارد. همه مسئولیت محتوای مقاله بر عهده همه نویسندگان است.

تعارض منافع

نویسندگان باید همه روابط و منافعی را که می‌تواند تاثیر مستقیم یا بالقوه بر اثر گذارد و آن را دچار جانب‌داری کند اعلام نمایند. با آن که ممکن است نویسنده حس کند تعارضی وجود ندارد، اعلام روابط و منافع باعث شفافیت و کمال روند ارزیابی می شود که نتیجه آن بررسی دقیق و عینی اثر است. آگاهی از تعارض واقعی یا احتمالی منافع حق مخاطبان است. این بخش در صدد آن نیست که ارتباط مالی با یک سازمان که از پژوهش حمایت می‌کند یا دریافت مبلغی برای مشاوره نادرست است؛ اما این موارد باید ذکر شود.

مثال‌های تعارض منافع احتمالی که مستقیم یا غیر مستقیم مربوط به پژوهش هستند شامل -ولی نه محدود- موارد ذیل هستند:

  • پژوهانه از طرف سازمان‌های پشتیبان (پیشتیبان پژوهش و شماره پژوهانه را مشخص کنید)
  • هدیه برای سخنرانی در همایش
  • پشتیبانی مالی برای شرکت در همایش
  • پشتبیانی مالی برای برنامه‌های آموزشی
  • استخدام یا مشاوره
  • پشتیبانی از طرف حامی مالی پروژه
  • عضویت در هیئت مشاور یا هیئت مدیره یا دیگر روابط مدیریتی
  • وابستگی متعدد
  • رابطه مالی، به عنوان مثال مالکیت سهام یا نفع سرمایه گذاری
  • حقوق مالکیت فکری (ثبت اختراع، حق انتشار، یا درامد حاصل از چنین حقوقی)
  • همسر یا فرزندان دارای منافع در اثر
  • علاوه بر آن مافعی که فراتر از منافع مالی هستند (منافع معنوی) که ممکن است برای مخاطبین مهم باشد باید مطرح شود. این منافع ممکن است شامل رابطه شخصی یا منافع رقابتی باشد که مستقیم یا غیر مستقیم مربوط به پژوهش باشد، یا منافع حرفه‌ای یا اعتقادات شخصی که ممکن است پژوهش را تحت تاثیر قرار دهد.

نویسنده مسئول اعلامیه تعارض منافع همه نویسندگان را جمع‌آوری می‌کند. در همکاری‌هایی که توافق‌های رسمی برای نمایندگی اجازه می‌دهد، کافی است که نویسنده مسئول اعلامیه را از طرف همه نویسندگان امضا کند.

نویسنده مسئول بیانیه خلاصه ای در متن مقاله در بخشی جداگانه پیش از فهرست منابع درج می‌کند که بیان‌گر مطالبی است که در فرم بیانیه تعارض منافع ثبت شده.

مثال‌ها:

تامین مالی: این پژوهش از سوی ... تامین مالی شده است (شماره پژوهانه ...)

تعارض منافع: نویسنده ... از طرف شرکت ... پژوهانه دریافت کرده است. نویسنده ... هدیه‌ای از طرف شرکت ... دریافت کرده و سهام‌دار شرکت ... است. نویسنده ... عضو گروه ... است.

اگر هیچ تعارض منافعی وجود ندارد، نویسندگان باید اعلام کنند:

نویسندگان اعلام می‌دارند که هیچ تعارض منافعی با موضوع و نتایج این پژوهش ندارند.

* قوانین و شرایط فوق از قوانین Springer برگرفته شده‌اند.