الگوی مردم‌سالاری دینی به‌مثابه شیوه زیست مبتنی بر دیدگاه آیت‌الله خامنه‌ای

نوع مقاله : مقالات پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار گروه اندیشه سیاسی، پژوهشکده امام خمینی (ره) و انقلاب اسلامی، تهران، ایران

2 دانشجوی دکتری اندیشه سیاسی، پژوهشکده امام خمینی (ره) و انقلاب اسلامی، تهران، ایران

3 استاد گروه علوم سیاسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه شاهد، تهران، ایران

چکیده

در عصر حاضر، ناکامی بسیاری از نظام‌های نودموکراتیک عمدتاً به این مسئله برمی‌گردد که سیاستمداران این جوامع تصور می‌کردند با ایجاد چند نهاد حزبی و پارلمانی قادر به تأسیس مردم‌سالاری بوده و از تعمیق آن در سطوح پایینی جامعه غفلت ورزیدند. این در حالی است که به اعتقاد برخی از اندیشمندان سیاسی، مردم‌سالاری صرفاً یک شیوه حکومت نبوده بلکه نوعی شیوه زیست و سلوک سیاسی و اجتماعی است. با تتبّع در آراء آیت‌الله خامنه‌ای دریافتیم که ایشان به مفهوم مردم‌سالاری دینی نگاه وسیع‌تری داشته و این مفهوم را به‌مثابه یک شیوه زیست اجتماعی در نظر می‌گیرند. بنابراین، هدف از پژوهش بنیادی حاضر، با بهره‌گیری از روش اجتهادی، پاسخ به این سؤال است که مفهوم و مؤلفه‌های مردم‌سالاری دینی به‌مثابه شیوه زیست، چیست؟ مبتنی بر رهیافت فوق، الگوی مردم‌سالاری دینی عبارت است از روش و شیوه زندگی مردمی که در چهارچوب قوانین اسلامی و نیز بر اساس آموزه‌های اسلامی، در تمامی عرصه‌های زیست اجتماعی - اعم از سیاست، اقتصاد، فرهنگ، علم و دانش، و ...  در کلیه فرآیندهای تصمیم سازی/گیری، اجرا و نظارت حضور و مشارکت فعال داشته باشند. مؤلفه‌های شناسایی شده الگوی مردم‌سالاری به‌مثابه زیست عبارت‌اند از: مشارکت فعال و گسترده در تمامی عرصه‌های زیست اجتماعی، تعاون و همیاری، تمرکززدایی، مشورت و گفتگوی آزاد در حوزه عمومی، بسط جامعه مدنی و حلقه‌های میانی و امربه‌معروف و نهی از منکر.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

The Model of Religious Democracy as a Lifestyle Based on the Views of Ayatollah Khamenei

نویسندگان [English]

  • Sayyed Sadrodin Moosavi 1
  • Aliakbar Bakhtiari 2
  • Abbas Keshavarz 3
1 Associate Professor, Department of Political Thought, Imam Khomeini (RA) Research Institute and Islamic Revolution, Tehran, Iran
2 PhD student of political thought, Imam Khomeini (RA) and Islamic Revolution Research Institute, Tehran, Iran
3 Professor, Department of Political Science, Faculty of Humanities, Shahid University, Tehran, Iran
چکیده [English]

In today's era, the failure of many neo-democratic systems is mainly due to the fact that the politicians of these societies thought they were able to establish democracy by creating a few party and parliamentary institutions and neglected to deepen it at the lower levels of society. This is despite the fact that, according to some political thinkers, democracy is not just a form of government, but a way of life and political and social conduct. By following the opinions of Ayatollah Khamenei, we found that he has a broader view of the concept of religious democracy and considers this concept as a way of social life. Therefore, the purpose of the present fundamental research, using the ijtihad method, is to answer the question, what are the concept and components of religious democracy as a way of life? Based on the above approach, the model of religious democracy is the method and way of life of the people who, within the framework of Islamic laws and also based on Islamic teachings, in all areas of social life - including politics, economy, culture, science and knowledge, etc. Active participation in all decision-making, implementation and monitoring processes. The identified components of the model of democracy as life are: active and extensive participation in all areas of life and society, cooperation and cooperation, decentralization, free consultation and dialogue in the public sphere, expansion of civil society and middle circles, and the prohibition of evil.Based on the above approach, the model of religious democracy is the method and way of life of the people who live within the framework of Islamic laws and also based on Islamic teachings, in all areas of social life - including politics, economy, culture, science and knowledge, etc. - have active presence and participation in all decision-making/making, implementation and monitoring processes. The identified components of the model of democracy as life are: active and extensive participation in all areas of social life, cooperation and assistance, decentralization, free consultation and dialogue in the public sphere, the development of civil society. And the middle circles and enjoining good and forbidding evil.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Religious Democracy
  • Lifestyle
  • Democracy

این مقاله مستخرج از پایان نامه دکتری نویسنده مسئول مقاله با عنوان بررسی فرایند گذار به مردم سالاری دینی در نظام جمهوری اسلامی ایران از چشم­انداز نظریات ساختار –کارگزار  بسیج سیاسی است.

آربلاستر، آنتونی(1379). دمُکراسی، ترجمه حسن مرتضوی، تهران، آشیان.
اِرمه، گی(1376). فرهنگ و دموکراسی، ترجمه مرتضی ثاقب‎فر، تهران، ققنوس .
افتخاری، اصغر(1377). «قدرت سیاسی، حوزه عمومی و جمهوری اسلامی»، مطالعات راهبردی، س1، ش 2، ص 31-68.
افضلی، رسول و صدرآرا، روزبه(1362). «جامعه مدنی؛ مباحث کلی»، دانشنامه جهان اسلام، ج9، ص 378-382.
انصاری، منصور(1384). دموکراسی گفتگویی، تهران، مرکز.
بردسالی، کارن و گیدنز، آنتونی(1389). جامعه شناسی، ترجمه حسن چاوشیان، تهران، نشر نی.
بوگاردوس، اموری(1352). تعاون و اصول اولیه آن، تهران، وزارت تعاون و امور روستاها.
بیانات رهبری، دسترسی در : https://farsi.khamenei.ir/.
بیتهام، دیوید؛ بویل، کوین(1376). دموکراسی چیست؟ (آشنایی با دموکراسی)، مترجم: شهرام نقش تبریزی، تهران، ققنوس.
پورفرد، مسعود(1384). مردم‌سالاری دینی، قم، پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی.
تیلی، چارلز(1385). از بسیج تا انقلاب، ترجمه علی مرشدی‎زاد، تهران، پژوهشکده امام خمینیŠ و انقلاب اسلامی.
چلبی، مسعود(1395). جامعه شناسی نظم؛ تشریح و تحلیل نظری نظم اجتماعی، چاپ هشتم، تهران، نشر نی
حسینیا، احمد(1378). اسلام و آئین نبرد، تهران، رامین.
روسو، ژان ژاک(1400). قرارداد اجتماعی، چاپ سوم، ترجمه غلامحسین زیرک‎زاده، تهران، قاصدک صبا.
زکی‎پور، جبرئیل(1393). اسلام آئین صلح و گفتگو، تهران، مهدیه.
سیدرضی(1379). نهجالبلاغه، ترجمه علی دوانی، تهران، بنیاد نهج‎البلاغه.
فرهادی، مرتضی(1397). انسانشناسی یاریگری، چاپ دوم، تهران، حبله رود.
فیرحی، داود(1383). «از مدینة النبی به مردم‌سالاری دینی»، مجله ضمیمه خردنامه همشهری، ش 41، ص 18-19.
قاضی‎مرادی، حسن (1397). گذارها به دموکراسی، تهران، اختران.
کالون، کرگ و رحیم نوبهار (1389). «تاریخچه مفهوم جامعه مدنی و حوزه عمومی»، تحقیقات حقوقی، س 13، ش 51، ص303-331.
کلینی، محمد بن یعقوب (1375). أصول الکافی، ترجمه محمدباقر کمره‏اى، چاپ سوم، قم، اسوه.
کوهن، کارل (1374). دموکراسی، ترجمه فریبرز مجیدی، تهران، خوارزمی.
گیدنز، آنتونی (1383). چکیده آثار آنتونی گیدنز، ویراست فیلیپ کسل، ترجمه حسن چاوشیان، تهران، ققنوس.
گیدنز، آنتونی (1387). فراسوی چپ و راست، ترجمه محسن ثلاثی، چاپ دوم، تهران، علمی.
گیدنز، آنتونی (1388). چشماندازهای جهانی، ترجمه محمدرضا جلائی‎پور، چاپ سوم، تهران، طرح‎ نو.
گیل، گریم (1394). پویایی دموکراسیسازی، ترجمه سعید حاجی‎ناصری و فرید حسینی‎مرام، تهران، اختران.
مدیرشانه‎چی، محسن (1379). تمرکزگرایی و توسعهنیافتگی سیاسی در ایران معاصر، تهران، رسا.
مشکات، محمد (1382). «منابع، مبانی و مؤلفههای مردمسالاری دینی»، پژوهشنامه انقلاب اسلامی، س 4، ش  9و10، ص4-24.
مک‎لگان، پاتریشیا (1377). عصر مشارکت، ترجمه مصطفی اسلامیه، تهران، دفتر پژوهش‎های فرهنگی.
موفه، شانتال (1391). درباره امر سیاسی، ترجمه منصور انصاری، تهران، رخ‎داد نو.
هابرماس، یورگن (1392). دگرگونی ساختار حوزه عمومی، ترجمه جمال محمدی، تهران، افکار.
Barbu, Zevedei (1956), Democracy and Dictatorship: Their Psychology and patterns of life, London: Routedge.
Dewey, John (1916), Democracy and Education, New York: The Macmilan company.
Habermas, Jurgen (1999), Three Normative Models of Democracy, London: Routedge.