پژوهش های سیاست اسلامی

پژوهش های سیاست اسلامی

بنیادهای فکری «تساهل و تسامح» و ناسازواری آن با «غیرت انقلابی»

نوع مقاله : مقالات پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار گروه علوم سیاسی، دانشکده هنر و علوم انسانی فارسان، دانشگاه شهرکرد، فارسان، ایران
2 استادیار گروه معارف اسلامی پردیس شهید چمران، مدیریت امور پردیس‌های استان تهران، دانشگاه فرهنگیان، ایران
چکیده
«تساهل و تسامح» (Tolerance) اصطلاحی نام ‌دار و رایج در گفتمان‌های سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و دینی جامعة کنونی است. تبیین صحیح نسبت این اصطلاح با مفاهیمی همچون غیرت در اسلام، مسئله‌ای بایسته و ضروری به ‌شمار می‌رود؛ تا جایی ‌که این موضوع در مباحث انقلاب اسلامی نیز استفهام می ‌شود و رابطة آن با «غیرت انقلابی» هم مورد پرسش قرار می ‌گیرد. از این رهیافت، نوشتار پیش ‌رو درصدد پاسخ‌ گویی به چگونگی سازواری یا ناسازواری «تساهل و تسامح» با «غیرت انقلابی» است. یافتة این پژوهش با محوریت نظریة «عقلانیت سیاسی» و با روش مقایسه ‌ای مشعر بر آن است که بین تساهل و تسامح غربی با غیرت انقلابی تنافی وجود داشته و همچنین آنچه تحت عنوان مدارا (حلم و بردباری نسبت به دیگران) با حدود و ثغور مشخص در دین مبین اسلام آمده، با تساهل و تسامح کاملاً فرق داشته و حتی ملازم با غیرت انقلابی است؛ به‌نحوی‌که برقراری مدارا هم در گرو غیرت دینی و انقلابی خواهد بود.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

The Intellectual Foundations of "Tolerance" and its Incompatibility With "Revolutionary Zeal"

نویسندگان English

Mohammad Asgharian Dastenaei 1
Mahmodreza Mohammaddost 2
1 Assistant Professor, Political Science Department, Farsan Faculty of Arts and Humanities, Shahrekord University, Farsan, Iran
2 Assistant Professor of the Department of Islamic Studies, Shahid Chamran Campus, Management of Tehran Province Campuses, Farhangian University, Iran
چکیده English

"Tolerance" is a well-known and common term in the political, social, cultural and religious discourses of today's society. The correct explanation of the relationship between this term and concepts such as zeal in Islam is considered an important and necessary issue; To the extent that this issue is also questioned in the discussions of the Islamic Revolution and its relationship with "revolutionary zeal" is also questioned. From this approach, the following article tries to answer how "tolerance" is compatible or incompatible with "revolutionary zeal". The findings of this research, based on the theory of "political rationality" and with a comparative method, show that there is a conflict between Western tolerance and revolutionary zeal, as well as what is known as tolerance (dreaming and tolerance towards others) with certain limits and loopholes. In the religion of Islam, it is completely different from tolerance and it is even associated with revolutionary zeal; In such a way that establishing tolerance depends on religious and revolutionary zeal.

کلیدواژه‌ها English

"tolerance"
"forbearance"
"revolutionary zeal"
"Political rationality"
"Occident"
قرآن کریم.
ابن شعبه حرانی، حسن بن علی (1363). تحف العقول. قم، جامعه مدرسین.
ابن منظور، محمد بن مکرم (1414ق). لسان العرب. بیروت، دار الصادر.
ابن هشام، عبدالملک (بی‌تا). السیره النبویه. بیروت، دارالمعرفه.
ابوهلال، حسن بن عبدالله عسکری (1412ق). الفروق اللغویه. قم، نشر اسلامی.
احسانی، سعید، و حمیدی، کامبیز (1402). تاثیر لیبرالیسم بر اندیشه روشنفکری دینی در دهه‌های اخیر در ایران. مطالعات مدیریت و حسابداری، 9(40)، 138-130.
اصغریان دستنایی، محمد (1399). عصر طلایی. قم، نسیم حیات.
اکبری، محمود (1390). غیرتمندی و آسیب‌ها. قم، فتیان.
انوری، حسن (1381). فرهنگ بزرگ سخن. تهران، سخن.
ایلخانی، محمد (1391). تاریخ فلسفه در قرون وسطی و رنسانس. تهران، سمت.
آربلاستر، آنتونى (1367). ظهور و سقوط لیبرالیسم غرب. (مخبر، مترجم). تهران، نشر مرکز.
آقابخشی، علی (1376). فرهنگ علوم سیاسی. تهران، مرکز اطلاعات و مدارک علمی ایران.
بابایی، پرویز (1391). فرهنگ اصطلاحات و مکتب‌های سیاسی. تهران، نگاه.
بحرانی، عطیه، و فروتنی، زهرا (1400). عقلانیت سیاسی - اجتماعی از دیدگاه امام خامنه ‌ای. پژوهش‌های سیاست اسلامی، 9(19)، 108-72.
برقی، احمد بن محمد (1371ق). المحاسن. قم، دار الکتب الاسلامیه.
بکراش، دبورا (1394). تفتیش عقاید. (حقیقت‌ خواه، مترجم). تهران، ققنوس.
بیانات آیت اله خامنه ای، دسترسی در http://farsi.khamenei.ir .
پالمر، رابرت روزول (1386). تاریخ جهان نو. (طاهری، مترجم). ششم، تهران، امیرکبیر.
پایگاه اطلاع‌رسانی شورای نگهبان، قانون اساسی. https://www.shora-gc.ir/.
جعفری، رضا (1395). مؤلفه ‌های عقلانیت سیاسی مردم بر اساس نظام حق و تکلیف در نهج ‌البلاغه. پژوهشنامه نهج ‌البلاغه، 5(17)، 93-75.
جونز، ویلیام تامس (1358). خداوندان اندیشه سیاسی. (رامین، مترجم). تهران، امیرکبیر.
حسنی، سید علی (1393). تأثیر اومانیسم بر بزرگان نهضت پروتستان. قم، موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
خطیبی، محمد و دیگران (1386). فرهنگ شیعه. قم، زمزم هدایت.
دارابی، علی (1388). جریان شناسی سیاسی در ایران. تهران، فرهنگ و اندیشه اسلامی.
الدر، جان (1326). تاریخ اصلاحات کلیسا. تهران، نورجهان.
دورانت، ویل (1371). تاریخ تمدن. (بدره ای و دیگران، مترجمان). تهران، انتشارات و آموزش انقلاب اسلامی.
راسل، برتراند (1373). تاریخ فلسفه غرب. (دریابندری، مترجم). تهران، سازمان چاپ و انتشارات وزارت ارشاد.
رحیم‌پور ازغدی، حسن (1379). اجتهاد، شهید نبرد تحجر و التقاط. فصلنامه کتاب نقد، (14و15)، 261-238.
رزاقی، هادی (1378). اگر دیوارها فرو ریزند، بحثی در نسبت تساهل و تربیت. معرفت، 8(32)، 44-35.
رسولی بیرامی، ناصر (1384). مسیر تمدن مسیر انحطاط. تهران، بهجت.
رشاد، علی اکبر (1382). دموکراسی قدسی. تهران، پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.
زبیدی، مرتضی (1994ق). تاج العروس من جواهر القاموس. بیروت، دارالفکر.
سلطانی وش، علی، و زارعی، مجتبی (1398). جایگاه تساهل و تسامح در اندیشه سیاسی آیت الله سید علی حسینی خامنه ای. مطالعات معرفتی در دانشگاه اسلامی، 23(78)، 64-41.
شوقی، ابوخلیل (1385). تسامح در اسلام. (سید رضا حسینی امین، مترجم). تهران، سرایی.
شیخ مفید، محمد بن محمد (1413ق). الارشاد فی معرفه حجج الله على العباد. قم، موسسه آل البیت.
طباطبایی، سید محمدحسین (1374). المیزان فی تفسیر القرآن. (موسوی همدانی، مترجم). قم، انتشارات اسلامی.
عاملی، جعفر مرتضی (1385). الصحیح من سیره النبی. قم، دارالحدیث.
عاملی،‌ حسن بن شهید ثانی (1315ق). معالم الاصول. (طه نجفی، تعلیق). بی‌جا.
عبدالمحمدی، حسین (1391). تساهل و تسامح از دیدگاه قرآن و اهل بیت(ع). قم، موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
غلامی، رضا (1402). نگرشی نو به نظام عقلانیت سیاسی اسلامی. علوم سیاسی، 26(101)، 283-249.
فتحعلی، محمود (1379). تساهل و تسامح اخلاقی دینی سیاسی. قم، کتاب طه.
فخر رازی، محمد بن عمر (1420ق). مفاتیح الغیب. بیروت، دار احیاء التراث العربی.
فیروزآبادی، محمد بن یعقوب (1426ق). القاموس المحیط. بیروت، الرساله للطباعه والنشر.
فیض کاشانی، ملامحسن (1373). تفسیر الصافی. تهران، مکتبه الصدر.
کرنستن، موریس (1376). تساهل و تسامح. (حنایی کاشانی، مترجم). نامه فرهنگ، (28)، 70-62.
کلینی، محمد بن یعقوب (1407ق). الکافی. تهران، دارالکتب الاسلامیه.
گروهی، موسسه فرهنگی اندیشه معاصر (1377). تسامح آری یا نه؟. قم، خرم.
لاندلن، شارل دو (1382). تاریخ جهانی. (بهمنش، مترجم). نهم، تهران، دانشگاه تهران.
مجلسی، محمدباقر (1403ق). بحارالانوار. بیروت، دار احیاء التراث العربی.
مصباح یزدی، محمدتقی (1379). جامعه و تاریخ از دیدگاه قرآن. تهران، بین‌الملل.
مصباح یزدی، محمدتقی (1391). چکیده‌ای از اندیشه‌ های بنیادین اسلامی. قم، موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
مطهری، مرتضی (1384). مجموعه آثار شهید مطهری. تهران، صدرا.
معلوف، لویس (1415ق). المنجد فی اللغه. بیروت، دارالمشرق.
مکارم شیرازی، ناصر (1386). پیام امام امیرالمؤمنین(ع). تهران، دار الکتب الاسلامیه.
موسوی خمینی، سید روح‌الله (1393). صحیفه نور. تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی.
نجفی، موسی، و غلامی، رضا (1397). انقلاب اسلامی و نقش محوری آن در شکل گیری تمدن نوین اسلامی با تاکید بر دکترین امامت. مطالعات انقلاب اسلامی، 15(55)، 140-121.
نراقی، ملا محمدمهدی (1196ق). جامع السعادات. بیروت، موسسه الاعلمی للمطبوعات.
واقدی، محمد بن عمر (1409ق). المغازی. بیروت، موسسه الاعلمی للمطبوعات.
والزر، مایکل (1383). در باب مدارا. (نجفی، مترجم). تهران، شیرازه.
وایتهد، آلفرد نورث (1387). سرگذشت اندیشه ‌ها. (گواهی، مترجم). تهران، دفتر نشر فرهنگ اسلامی.
ویور، مری جو (1381). درآمدی بر مسیحیت. قم، ادیان و مذاهب.
هاشمیان فرد، زاهد (1388). امنیت در اسلام. تهران، دانشگاه عالی دفاع.
هانس، کونگ (1384). تاریخ کلیسای کاتولیک. (قنبری، مترجم). قم، ادیان و مذاهب.
دوره 12، شماره 25 - شماره پیاپی 25
بهار و تابستان
شهریور 1403
صفحه 196-219

  • تاریخ دریافت 25 اسفند 1402
  • تاریخ بازنگری 26 اسفند 1402
  • تاریخ پذیرش 13 خرداد 1403