پژوهش های سیاست اسلامی

پژوهش های سیاست اسلامی

تحلیل راهبردهای قرآنی آیت‌الله خامنه‌ای در مواجهه با جنگ ترکیبی دشمن

نوع مقاله : مقالات پژوهشی

نویسندگان
1 دانش‌آموخته سطح چهار قرآن و حدیث، حوزه علمیه خراسان، مشهد، ایران
2 استادیار گروه فقه و حقوق اسلامی، پژوهشکده الهیات و معارف اسلامی، پژوهشگاه علوم اسلامی امام صادق(ع)، قم، ایران
چکیده
تدبیر راهبرد مناسب برای مقابله با پدیده جنگ ترکیبی، از ضروریات گریزناپذیر جوامع در عصر نوین است. پژوهش حاضر با هدف بررسی راهبردهای قرآنی مقابله با جنگ ترکیبی دشمن در نظام راهبردی سه‎جانبه مؤثر (کوتاه مدت-بلندمدت-فرایندی) صورت گرفته‎است. در تبیین مسئله از روش تحقیق کیفی تحلیل مضمون استفاده شده‎است. به این ‎ترتیب که ضمن بیان چارچوب نظری «جنگ ترکیبی» و تحلیل استراتژی مواجهه متناسب همه‎جانبه، به شاخص‌‎ترین راهبردهای منبعث از تعالیم وحیانی و نگره قرآنی آیت‌الله خامنه‌ای در مواجهه با جنگ ترکیبی دشمن، با تأکید بر نظام جامع «جهاد ترکیبی اسلام» پرداخته شده‎است. در تحلیل مسئله با بررسی شرایط مؤثر، ابتدا راهبرد کوتاه مدت با تأثیرگذاری مستقیم و سپس راهبرد زیربنایی بلندمدت با پیشران ‎های اثرگذار و نهایتاً راهبرد فرایندی جامع در گام‎های عملیاتی نظامند و روشمند برای مقابله با جنگ ترکیبی دشمن مبتنی بر تعالیم قرآنی طرح شده‎است. یافته ‎های تحقیق حاکی از آن است سه راهبرد «جهاد ترکیبی» و «جهاد تبیین» و «جهاد علمی» که ریشه در آموزه ‎های قرآنی دارند، مهمترین سازوکار برای مقابله با جنگ ترکیبی دشمن است. همچنین رویکرد عمده تعالیم اسلام در جهاد ترکیبی، با توجه ویژه به شرایط و پیشراهای مؤثر بر سه بخش: الف) راهکارهای شناختی نظیر تعمیق شناخت، بصیرت و تقویت باور ایمانی جامعه و...؛ ب) راهکارهای انگیزشی اسلام نظیر تقویت فرهنگ استکبارستیزی و انگیزه پایداری بر حفظ اصول؛ ج) راهکارهای عملیاتی و الگوی رفتاری نظیر اشراف اطلاعاتی و تدابیر عملیاتی توسط نهادهای اجرایی در گامهای مؤثر آن، سفارش نموده است.
 
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Analysis of Ayatollah Khamenei's Quranic Strategies in Facing the Enemy's Combined War

نویسندگان English

Seyed Abouzar Hosseini 1
Mohamad Shabdini Pashaki 2
1 A student of the fourth level of Quran and Hadith, Khorasan Seminary, Mashhad, Iran
2 Assistant Professor, Department of Islamic Jurisprudence and Law, Institute of Theology and Islamic Studies, Imam Sadiq Institute of Islamic Sciences, Qom, Iran
چکیده English

Devising a suitable strategy to deal with the combined war phenomenon is one of the inevitable needs of societies in the modern era. The current research has been carried out with the aim of investigating the Quranic strategies of dealing with the enemy's combined war in an effective tripartite strategic system (short-term-long-term-process). In explaining the problem, the qualitative research method of thematic analysis has been used. In this order, while stating the theoretical framework of "combined war" and analyzing the strategy of all-round proportional confrontation, the most prominent strategies emanating from the revealed teachings and the Quranic view of Ayatollah Khamenei in facing the enemy's combined war, with emphasis on the system The comprehensive "combined jihad of Islam" has been discussed. In the analysis of the problem by examining the effective conditions, first a short-term strategy with direct influence, then a long-term infrastructure strategy with effective drivers, and finally a comprehensive process strategy in systematic and methodical operational steps to deal with the enemy's combined war based on Quranic teachings are planned. is The findings of the research indicate that the three strategies of "Combined Jihad", "Explanation Jihad" and "Scientific Jihad" which are rooted in Quranic teachings, are the most important mechanisms to deal with the enemy's combined war. Also, the main approach of Islamic teachings in combined Jihad, with special attention to the conditions and factors affecting three parts: a) cognitive solutions such as deepening knowledge, insight and strengthening the faith of the society, etc.; b) Islam's motivational solutions, such as strengthening the culture of anti-arrogance and the motivation to maintain principles; c) operational solutions and behavior patterns such as information elites and operational measures have been ordered by the executive institutions in its effective steps.The findings of the research indicate that the three strategies of "Combined Jihad", "Explanation Jihad" and "Scientific Jihad" which are rooted in Quranic teachings, are the most important mechanisms to deal with the enemy's combined war. Also, the major approach of Islamic teachings in combined jihad, with special attention to the conditions and factors affecting three parts: a) cognitive solutions such as deepening knowledge, insight and strengthening the faith of the society, etc.; b) Islam's motivational solutions, such as strengthening the culture of anti-arrogance and the motivation to maintain principles; c) Operational solutions and behavior patterns such as information elites and operational measures have been ordered by the executive institutions in its effective steps.

کلیدواژه‌ها English

Ayatollah Khamenei
Quranic strategy
Combined War
Combined Jihad
Scientific Jihad
قرآن کریم
افتخاری، اصغر، محمدهادی راجی. (1401). تحلیل جنگ هیبریدی غرب علیه جمهوری اسلامی ایران. فصلنامه آفاق‌امنیت، 15 (54). 99-130.
ابن ابی‎الحدید، عبدالحمید. (1404). شرح نهج البلاغة. قم، مکتبة آیة الله المرعشی النجفی.
ابن شعبه حرانى، حسن بن على. (1404).  تحف العقول. قم، جامعه مدرسین.
احمد رضا. (۱۹۵۸م). معجم متن اللغة، بیروت، لبنان. دارمکتبة الحیاة.
بقایی، کورش؛ رجب‎پور، مجید؛ پرواس، سیدرضا. (1395). چیستی جنگ ترکیبی اشتباهی تکراری در مباحث نظامی. فصلنامه علوم و فنون نظامی، 12 (37). 91-110.
بیانات آیت‎الله خامنه‌ای، دسترسی در : https://farsi.khamenei.ir.
پاینده، ابوالقاسم. (1382). نهج‎الفصاحة. تهران، دنیای دانش.
تمیمى آمدى، عبدالواحد. (1410). غررالحکم و دررالکلم‏. قم، دار الکتاب الإسلامی.
حر عاملی، محمد بن حسن. (1409). وسائل الشیعة. قم، موسسه آل‎البیت علیهم‌السلام.
حلّى، حسن بن یوسف. (1414). تذکرة الفقهاء، ‌قم، مؤسسه آل‎البیت علیهم‏السلام‌.
خانی، مهدی. (1376). امام خمینی (ره) بسیج، استراتژی دفاع همه‎جانبه، مطالعات بسیج، شماره ۱۵. 140-143.
خرمشاهی، بهاءالدین. (1377). دانشنامه‌ی قرآن و قرآن‌پژوهی. تهران، دوستان و ناهید.
خمینی (ره)، سیدروح‎الله. (1377). صحیفه امام (ره). تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (س).
محمدی، علیرضا. (1402). تغییر پارادایم جنگ: جنگ ترکیبی. تهران، مانز.
راغب اصفهانى، حسین بن محمد. (1369).  ترجمه و تحقیق مفردات الفاظ قرآن. تهران، مرتضوى.
راغب اصفهانى، حسین. (1412). مفردات ألفاظ القرآن. بیروت، دارالشامیة.
زرشناس، شهریار. (1381). مبانی نظری غرب مدرن. تهران، کتاب صبح.
شریف الرضی، محمد بن حسین. (1414). نهج البلاغة (للصبحی صالح)، قم، مرکز البحوث الاسلامیه.
طباطبائی، محمدحسین. (1381).  ترجمه تفسیر المیزان. قم، دفتر انتشارات اسلامی.
طریحی، فخرالدین بن محمــد. (1375). مجمع البحرین. تحقیق احمد حســینی اشکوری. تهران، مرتضوی.
کیوان‎حسینی، سیدعلی اصغر. (1384). جایگاه مقوله دفاع همه جانبه در اندیشه فقهی – سیاسی امـام خمینی (ره)، فصلنامه مطالعات بسیج.  8 (29). 11-15.
کلینی، محمد. (1407 ق). الکافی. تهران، دارالکتب الاسلامیه.
کمیلی، محمد رضا؛ شجاعی، محمدصادق. (1400). نقش معاد اندیشی در پیشگیری از جرم از نگاه قرآن و حدیث. اندیشه‎های قرآنی . 8 (15 و 16). 85-100.
ﻟﻮوﻧﺘﺎل، ﻣﺎرک ام. (1387). ﻓﺮاﯾﻨﺪ اﻃﻼﻋﺎت: از اﺳﺮار ﺗﺎ ﺳﯿﺎﺳﺖ. (ﻋﻠﯿﺮﺿﺎ غفاری؛ مترجم). ﺗﻬﺮان، داﻧﺸکده اﻣﺎم ﺑﺎﻗﺮ (ع).
نجفی، محمدحسن. (1404). جواهر الکلام فی شرح شرائع الإسلام. بیروت، دار إحیاء التراث العربی.
مکارم شیرازى، ناصر. (1371). تفسیر نمونه. تهران، دارالکتب الإسلامیة.
محمدی نجم، سید حسین. (1387). جنگ شناختی بعد پنجم جنگ. تهران، مرکز آینده‌پژوهی علوم و فناوری دفاعی- مؤسسه آموزشی و تحقیقاتی صنایع دفاعی.
محمدی نجم، سید حسین. (1392). سیر تکوین اندیشه نظامی در غرب. تهران، انتشارات دانشگاه عالی دفاع ملی (داعا).
مجلسى، محمدباقر بن محمدتقی. (1403). بحار الأنوار. بیروت، دار إحیاء التراث العربی.
Hoffman, Frank .(2007). Conflict in the 21st Century: The Rise of Hybrid Wars. Arlington, Virginia: Potomac Institute for Policy Studies.
Huovinen, P. (2011). Hybrid warfare–Just a twist of compound warfare. Views on warfare from the United States Armed Forces perspective, Helsinki: National Defense University
McCulloh, T. & Johnson, R. (2013).  Hybrid warfare. Joint Special Operations Univ Macdill Afb Fl, p ix.
Hoffman, F. G. (2009). Hybrid warfare and challenges. National Defense Univ Washington DC Inst For National Strategic Studies.
Wither, J. K. (2016).   Making sense of hybrid warfare. Connections.
دوره 12، شماره 25 - شماره پیاپی 25
بهار و تابستان
شهریور 1403
صفحه 34-65

  • تاریخ دریافت 03 مرداد 1403
  • تاریخ بازنگری 07 مهر 1403
  • تاریخ پذیرش 15 مهر 1403