پژوهش های سیاست اسلامی

پژوهش های سیاست اسلامی

مقایسه جایگاه احزاب در نظام اسلامی و سکولار در فرایند قدرت‌یابی

نوع مقاله : مقالات پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری انقلاب اسلامی دانشگاه معارف اسلامی، قم، ایران.
2 استاد علوم سیاسی موسسه آموزشی پژوهشی امام خمینی، قم، ایران.
3 استادیار گروه انقلاب اسلامی دانشگاه معارف اسلامی قم، ایران.
10.22034/ipr.2025.471404.2180
چکیده
قدرت از غایات بنیادین احزاب سیاسی است و تفکیک قدرت از احزاب غیر‎ممکن به نظر می‎رسد؛ بااین‎حال جایگاه تحزب در فرایند قدرت‎یابی بین نظام اسلامی و نظام سکولار تفاوت اساسی دارد. به‎همین‎جهت پژوهش حاضر در‎صدد است با روش مقایسه‎ای به مقایسه جایگاه تحزب در نظام اسلامی و سکولار پرداخته، وجوه اشتراک و افتراق آن دو را در ساختار، اهداف و فرایند رقابت تحلیل نماید. یافته‎های پژوهش حاکی از آن است که اگرچه توجه به احزاب، تأکید بر ایدئولوژی مشترک، اعمال و اجرای قدرت ازجمله وجوه مشترک آن‎هاست، اما قدرت احزاب در نظام اسلامی بر‎خلاف نظام سکولار، ارزش ذاتی ندارد؛ لذا در فرایند قدرت‎یابی و رقابت به هر روشی متمسک نمی‎شوند و غایات عبودیت، رشد انسانی و مصالح عمومی، منافع حزبی را کنار می‎نهد. اگر دموکراسی، مقوم احزاب سکولار است، در‎عین‎حال مردم‎سالاری دینی و نظام ولایت‎ فقیه بر استحکام حزب در نظام اسلامی می‎افزاید و حزب زیر چتر ولایت فقیه معنا می‎یابد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Comparing the position of partisanship in the Islamic and secular systems in the process of gaining power

نویسندگان English

Amin Khwshnme 1
Mohamadjavad Norozi 2
Hamid Ahmadi Hajikalaie 3
Amir siahpoosh 3
1 PhD student of Islamic Revolution, Islamic Education University, Qom, Iran.
2 Professor of Political Science, Imam Khomeini Educational and Research Institute, Qom, Iran
3 Assistant Professor, Islamic Revolution Department, Qom University of Islamic Education, Iran.
چکیده English

Power is one of the fundamental goals of political parties, and it seems impossible to separate power from parties; however, the position of partisanship in the process of gaining power between the Islamic and secular systems is fundamentally different. For this reason, the present study aims to compare the position of partisanship in the Islamic and secular systems using a comparative method, and analyze the similarities and differences between the two in terms of structure, goals, and the process of competition. The findings of the study indicate that although attention to parties, emphasis on a common ideology, and the exercise and implementation of power are among their common aspects, the power of parties in the Islamic system, unlike the secular system, has no intrinsic value; therefore, in the process of gaining power and competition, they do not adhere to any method, and the goals of servitude, human development, and public interests set aside party interests. If democracy is the foundation of secular parties, at the same time, religious democracy and the system of guardianship of the jurist increase the strength of the party in the Islamic system, and the party finds meaning under the umbrella of guardianship of the jurist.

کلیدواژه‌ها English

Party and partisanship
politics
gaining power
Islamic system
secular system
آستین، رنی (1374). آشنایی با حکومت. (لیلا سازگار، ترجمه). تهران، مرکز دانشگاهی.
آشوری، داریوش (1376). فرهنگ علوم انسانی. تهران، مرکز.
آشوری، داریوش (1364). فرهنگ سیاسی. تهران، مروارید.
ابطحی، مصطفی، و حیدری، نصرتاله (1392). تحزب در نظام سیاسی ولایت فقیه. علوم سیاسی. 2.
ابوفارس، محمد (1994). التعدیه فی ظلالدولهالاسلامیه. لبنان، الریان.
اخوانکاظمی، بهرام (1388). حزب و تحزب در اندیشه اسلامی. مطالعات اسلامی. 82.
اراکی، محسن (۱۳۸۸). خاستگاه مشروعیت قدرت. حکومت اسلامی. 4.
افتخاری، اصغر (1389). اقتدارملی؛ جامعهشناسی سیاسی قدرت از دیدگاه امامخمینی. تهران، سازمان عقیدتی سیاسی نیروی انتظامی.
امامخمینی، روحالله موسوی (1387). صحیفه امام. تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امامخمینى.
ایوبی، حجتالله (1396). پیدایی و پایایی احزاب سیاسی در غرب. تهران، سروش.
باتامور، تام (1368). جامعهشناسى سیاسى. تهران، کیهان.
بادامچیان، اسدالله (1390). تحزب و تشکل از دیدگاه علمی و تاریخی. اندیشه ناب.
بخشی، علی (1387). احزاب از نظر امام خمینی. پایاننامه کارشناسی ارشد. تهران، دانشگاه تهران، دانشکده حقوق و علوم سیاسی.
بشیریه، حسین (1374). جامعهشناسی سیاسی، نقش نیروهای اجتماعی در زندگی سیاسی. تهران، نی.
تریگ، راجر (1382). دیدگاههایی درباره سرشت آدمی. تهران، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
جر، خلیل (1391). فرهنگ لغت لارووس. (حمید طبیبیان، مترجم). تهران، امیرکبیر.
جوادی آملی، عبد الله (1379). ولایتفقیه. قم، اسراء.
جوزف، فرانکل (1369). روابط بینالملل در جهان متغیر. تهران، دفتر مطالعات سیاسی و بینالمللی.
 
حبیبزاده خراسانی، محمدرضا (1390). آسیبشناسی احزاب سیاسی در نظام جمهوری اسلامی ایران. قم، زمزم هدایت.
حیدری، مردان (1398). درآمدی برجامعه شناسی تحزب در ایران. تهران، نگارستان اندیشه.
خواجهسروری، غلامرضا (1396). خاطرات مهدویکنی. تهران، اسناد انقلاب اسلامی.
خرمشاهی، بهاءالدین (1397). فرهنگ و دین؛ برگزیده مقالات دائرهالمعارف دین. تهران، طرح نقد.
دارابی، علی (1400). جریانشناسی سیاسی در ایران. تهران، پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.
دورینگ، کیت (1380). قدرت. تهران، آشیان.
دوورژه، موریس (1375). احزاب سیاسی. تهران، امیرکبیر.
ذوالفقاری، محسن (1400). تشکیلات بهشتی. قم، معارف قم.
ذوالفقاری، وحید (1399). رفتارشناسی احزاب سیاسی در دموکراسیهای پیشرفته. تهران، دانشگاه تهران.
رابرتسون، دیوید (1375). فرهنگ سیاسی معاصر. تهران، البرز.
راغب اصفهانی، حسین (1362). المفردات. تهران، مرتضوی.
رجبی، محمود (1379). انسانشناسی. قم، مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
رضایی، اسدالله (1385). کالبدشکافی احزاب سیاسی. تهران، آمه.
رهنمایی، احمد (1398). غربشناسی. قم، مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
سایت مقام معظم رهبری، بیانات امام خامنهای.
سبزی کریمآبادی، یونس (1401). الگوی مطلوب تحزب در اندیشه و عمل آیتالله خامنهای. دانشگاه تهران، دانشکده.
شفیعی، عباس و دیگران (۱۳۸۵). رفتار سازمانی با رویکرد اسلامی. قم، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
شمس، عبدالحمید (1398). احزاب سیاسی و خط مشیهای اقتصادی-سیاسی. تهران، دانشگاه تهران.
شمسائی، خسرو، و آذین، احمد، و جعفرینواد، مسعود (1399). بومی سازی راهکار مقابله با چالش کارکرد منفی احزاب سیاسی. پژوهشهای سیاست اسلامی. بهار و تابستان،17.
صفوی، حمید (1380). حدود آزادی بیان در رسانهها. پایاننامه کارشناسی ارشد. تهران، دانشگاه تهران، دانشکده حقوق و علوم سیاسی.
عالم، عبدالرحمن (1382). بنیادهای علم سیاست. تهران، نی.
عبادیان، (1378). مجموعه مقالات تحزب و توسعه سیاسی. دفترمطالعات وتحقیقات سیاسی وزارت کشور، همشهری.
علیبابایی، غلامرضا (1384). فرهنگ سیاسی. آسیان.
عمیدزنجانی، عباسعلی (1377). فقهسیاسی. تهران، امیرکبیر.
فولادی، عبدالرضا (1384). نقش احزاب سیاسی در تکاملوپیشرفت دموکراسی در آمریکا. تهران، دانشگاه تهران.
قبادی، محسن (1387). قرآن و روابط بینالملل. تهران، گنج معرفت.
قوام، عبدالعلی (1393). چالشهای توسعه سیاسی. تهران، قومس.
کروتی، ویلیام، و ریچارد اس، کارتر (1395). دانشنامه سیاست حزبی. روزبه.
کعبی، عباس (1387). فرآیند تربیت نیرو در نظام اسلامی. تهران، مرکز پژوهش و اسناد ریاست جمهوری.
کیافر، سیدنوری (1384). زمانهای سوخته: تاریخچه احزاب از مشروطیت تا عصر حاضر. تهران، چامه.
لایپر، ژان ویلیام (1375). قدرت سیاسی. تهران، مجموعه مطالعات اجتماعی.
لوفان بومر، فرانکلین (1380). جریانهای بزرگ در تاریخ اندیشه غربی. تهران، مرکز بازشناسی اسلام و ایران.
ماوردی، ابویعلی (1406 ق). الاحکامالسلطانیه. قم، مکتبالاعلامالاسلامی.
ماکیاولی، نیکولو (1377). گفتارها. تهران، خوارزمی.
مصباح یزدی، مجتبی (1378). فلسفه اخلاق. قم، مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
مصباح یزدی، محمدتقی (1391). دیگر از آسمان کربلا. قم، مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینیŠ.
مصباح یزدی، محمدتقى (1381). نظریه سیاسی اسلام. قم، مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینىŠ.
مصطفوی، حسن (1396). التحقیق فی کلماتالقرآن. بیروت، دارالکتبالعلمیه.
مطهری، مرتضی (1370). امامت و رهبری. قم، صدرا.
مظفری، آیت (1396). جریانشناسی سیاسی ایران معاصر. قم، زمزم هدایت.
مودوودی، ابوالاعلی. تئوری سیاسی اسلام. تهران، بعثت. بی تا.
مهاجرنیا، محسن (1402). بازخوانی تحزب در نظام اسلامی. دین و قانون. 41، 7-23.
میروهابی، عمادالدین، و جمشیدی، محمد حسین (۱۳۸۵). امام خمینی و تحزب. حضور. 58.
نائینی، محمدحسین (1389). تنبیه الامه و تنزیله المله. تهران، صمدیه.
نبوی، عباس (1386). فلسفه قدرت. تهران، سمت.
نقیبزاده، احمد (1397). احزاب و گروههای ذی نفوذ. تهران، قومس.
نقیبزاده، احمد (1378). حزب سیاسی و عملکرد آن در جوامع امروز. تهران، دادگستر.
نوروزی، محمدجواد (1384). جایگاه حزب در اسلام. معرفت. 90.
هافمیستر، ویلهلم، و گرابو، کارستن (1398). احزاب سیاسی؛ کارکردها و سازماندهی در جوامع دموکراتیک. تهران، نگاه معاصر.
هابز، توماس (1381).  لویاتان. تهران، نی.
هانتیگتون، ساموئل (1396). موج سوم دموکراسی در پایان سده بیستم. تهران، روزنه.
یوسفی، حیاتالله (1396). حزب در نظام اسلامی. تهران، کانون اندیشه جوان.
دوره 12، شماره 26 - شماره پیاپی 26
پائیز و زمستان
اسفند 1403
صفحه 147-179

  • تاریخ دریافت 18 شهریور 1403
  • تاریخ بازنگری 23 آبان 1403
  • تاریخ پذیرش 28 بهمن 1403