پژوهش های سیاست اسلامی

پژوهش های سیاست اسلامی

تحلیل راهبردی مساله شیعه هراسی و راهبردهای مقابله با آن

نوع مقاله : مقالات پژوهشی

نویسنده
استادیار گروه معارف دانشگاه علوم پزشکی استان تهران، کرج، ایران
10.22034/ipr.2025.491125.2212
چکیده
با پیروزی انقلاب اسلامی ایران و ظهور گفتمان شیعه به‎عنوان اسلام سیاسی در تقابل با منافع برخی قدرت‎های جهانی و منطقه‎ای، سیاست شیعه‎هراسی مطرح گردید. با توجه به جمعیت قابل‎توجه شیعیان در جهان، ضرورت مقابله با این پدیده بیش‎ازپیش احساس می‎شد. بر این اساس مقاله حاضر درصدد پاسخگویی به این سؤال است که جهان تشیع در جهت مقابله با پدیده شیعه‎هراسی، دارای چه نقاط قوت، ضعف، تهدیدها و فرصت‎هایی بوده و چه راهبردهایی قابل ارائه است؟ بر اساس الگوی «swot» یافته‎های مقاله، نشان می‌دهد که جهان تشیع دارای نقاط قوت (توانایی الهام بخشی، وجود مؤلفه‎های دینی همسازگرا در شیعه، موقعیت ژئوپلیتیک جوامع شیعی)، نقاط ضعف (هویت‎های چندگانه قومیتی و ملیتی، وجود برخی گروه‎های افراطی)، فرصت‎ها (زمینه‎های متحد کننده، زمینه‎های مشترک فرهنگی، امکان مشارکت فعال شیعیان در عرصه‎های مختلف) و تهدیدها (هم‎افزایی مقابله نظام سلطه و برخی کشورهای منطقه با تشیع، ساختارهای تشدیدکننده هویت‎های شیعه‎ستیز) بوده و جهت مقابله با شیعه‎هراسی راهبردهای نظیر تأکید بر زمینه‎های متحدکننده جهان اسلام، بهره‎گیری از آموزه‎های همسازگرای شیعه، مقاومت در برابر نظام سلطه و هم‎پیمانان منطقه‎ای آن، تقویت دیپلماسی رسانه‎ای، حاشیه‎رانی گروه‎های افراطی شیعی و تقویت جریان‎های اسلامی معتدل قابل توجه است.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Strategic analysis of the issue of Shiaphobia and strategies for dealing with it

چکیده English

With the victory of the Islamic Revolution of Iran and the emergence of Shiite discourse as political Islam in opposition to the interests of some global and regional powers, the policy of Shiaphobia was raised. Given the significant population of Shiites in the world, the need to confront this phenomenon was felt more than ever. Accordingly, the present article seeks to answer the question of what strengths, weaknesses, threats, and opportunities the Shia world has in confronting the phenomenon of Shiaphobia, and what strategies can be presented? Based on the "SWOT" model, the findings of the article show that the Shiite world has strengths (inspirational ability, the existence of conformist religious components in Shia, the geopolitical position of Shia communities), weaknesses (multiple ethnic and national identities, the existence of some extremist groups), opportunities (unifying grounds, common cultural grounds, the possibility of active participation of Shias in various fields) and threats (synergy of the confrontation between the hegemonic system and some regional countries with Shiaism, structures that intensify anti-Shiite identities). In order to confront Shiaphobia, strategies such as emphasizing the unifying grounds of the Islamic world, utilizing the teachings of the hegemonic system, resisting the hegemonic system and its regional allies, strengthening media diplomacy, marginalizing Shia extremist groups, and strengthening moderate Islamic currents are significant.

کلیدواژه‌ها English

Shia
Shiaphobia
anti-Shiiteism
strategy
SWOT
احمدی، سید عباس، و حافظنیا، محمدرضا (1389). موانع و شیوههای بازدارنده تجدید حیات شیعه در جهان. شیعهشناسی. 30، 155-191.
احمدی، سید عباس، و موسوی، الهام سادات (1389). جغرافیای شیعه و فرصتهای ایران در قلمروهای شیعی جهان اسلام. مجموعه مقالات چهارمین کنگره بینالمللی جغرافیدانان جهان اسلام. 1-16.
احمدی، محمدرضا (1386). روش تحلیل راهبردی (SWOT). حصون. 13، 39-57.
آرمسترانگ، مایکل، (1386). مدیریت استراتژیک منابع انسانی. (محمد اعرابی و داوود ایزدی، مترجم). دفتر پژوهشهای فرهنگی.
اعظمی، هادی، و دبیری، علیاکبر (1391). ارزیابی فرصتها و چالشهای ژئوپلیتیکی ایران در آسیای مرکزی. فضای جغرافیایی. 40، 25-47.
افشردی، محمدحسین، و بابلی، کورش (1396). بررسی عوامل ژئوپلیتیک انسانی شیعیان عراق و تأثیر آن بر تدوین راهبرد دفاعی جمهوری اسلامی ایران. مطالعات دفاعی راهبردی. 67، 5-26.
اکرمینیا، محمد (1392). راهبردهای سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران در دستیابی به اهداف چشمانداز 1404. مطالعات راهبردی. 60، 33-60.
انوری، حسن (1381). فرهنگ بزرگ سخن. سخن.
ایزدی، حسن؛ و دبیری، علیاکبر (1391). ارزیابی فرصتها و چالشهای ژئوپلیتیکی جوامع شیعی در جهان اسلام با تأکید بر ایران. مجموعه مقالات همایش ژئوپلیتیک شیعه.
بندانی، معصومه (1392). نقش شیعیان در تحولات سیاسی اجتماعی و فرهنگی کویت از سال 1961 تا 2012 میلادی. پایاننامه کارشناسی ارشد. دانشگاه اصفهان.
پیرس و رابینسون (1377). برنامهریزی و مدیریت استراتژی. (سهراب خلیلی شورینی، مترجم). یادواره کتاب.
جاودانی مقدم، مهدی (1387). هلال شیعی بازیابی هویت یا توهم توطئه. 4، 3-24.
حقی، محمد (1399). راهبردهای فرهنگی مقابله با شیعههراسی. پژوهشنامه علوم انسانی اسلامی. 13، 67-87.
خامنهای، سید علی (1394). حدیث ولایت (متن کامل بیانات، سخنرانیها، خطبهها، مصاحبهها و دیدارهای معظم له از شهریور 1366 تا آبان 1394 شمسی). مرکز کامپیوتر نور.
خمینی، روحالله (1389). صحیفه امام. تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، جلد 22.
دارابی، وحید، و کاظمی، حامد (1395). بحران تقابل و موازنه قدرت در سیاست خارجی ایران و عربستان سعودی. پژوهش ملل. 15، 1-20.
دانشیار، علیرضا (1396). بررسی تأثیر انقلاب اسلامی بر روابط بینالملل. جامعهالمصطفی.
دهقانی فیروزآبادی، سید جلال، و آجورلو، حسین (1394). تحلیل راهبردی تحقق آرمان فلسطین در پرتوی بیداری اسلامی در خاورمیانه و شمال آفریقا. جامعهشناسی سیاسی جهان اسلام. 3، 1، 83-110.
ذوالفقاری، سید محمد (1393). هراس اخلاقی، رهیافتی برای فهم شیعههراسی. پژوهشهای مطالعات منطقهای. 3، 167-194.
رحیمپورازغدی، حسن (1394). مرزبندی با افراطیون شیعه. http://www.ferghenews.com/fa/news /6726.
زارعی، بهادر، و شاهدوستی، حسین، و زینیوند، علی (1393). فرصتها و چالشهای همگرایی منطقهای در خلیج فارس. پژوهشهای جغرافیای انسانی. 46، 4، 731-755.
زینالعابدین، یوسف، و احمدیارکمی، ابوطالب، و نظریولنی، لاله (1392). تحلیل ژئوپلتیک تشیع در خاورمیانه با استفاده از مدل swot. شیعهشناسی. 44، 7-34.
سیدجعفری، و سید حمید (1391). تأثیرات متقابل ژئوپلیتیک شیعه و سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران. مجموعه مقالات همایش ژئوپلیتیک شیعه.
شهبازی، محمد، و همکاران (1402). نقش عوامل محیطی سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران در مقابله با شیعههراسی. پژوهشهای سیاست اسلامی. 23، 260-285.
صادقی، محمدمسعود (1398). اشکال ایرانهراسی و شیعههراسی در جهان امروز؛ و راهکارهای فرهنگی مقابله با آن. روابط فرهنگی بینالمللی. 5، 10، 35-66.
صداقت ثمر حسینی، کامیار (1391). شیعهشناسی اهل سنت و چالشهای فرا روی آن. پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
عباس کاظمی، سید توقیر (1393). شیعهستیزی در دنیای معاصر. بوستان کتاب.
فدوی، احمد، و کدخدایی، عباسعلی، و داوریار، محمدعلی (1396). تحلیل فقهی قدرت نرم نهاد مرجعیت شیعی با تأکید بر شئون دوگانه فتوا و حکم. قدرت نرم. 16، 106-131.
فرد آر. دیوید (1393). مدیریت استراتژیک. (محمد تقیزاده مطلق و سید محمد اعرابی، مترجمین). دفتر پژوهشهای فرهنگی.
کشاورز شکری، عباس، و فهیمی، زهرا (1396). واکنش جهان غرب به تحولات ژئوپلیتیک شیعه و راهکارهای مقابله با آن. پژوهشهای سیاسی جهان اسلام.7، 2، 1-25.
کشاورز شکری، عباس، و غفاری، زاهد، و فهیمی، زهرا (1392). علل گسترش شیعههراسی و راهکارهای مقابله با آن. شیعه شناسی. 44، 137-174.
مطهری، مرتضی (1385). مجموعه آثار. صدرا.
مقیمی، غلامحسن، و ستوده، محمد (1392). بیداری اسلامی و توهم شیعههراسی (چالشها و راهکارها). مطالعات انقلاب اسلامی. 33، 249-268.
موسوی، سید عباس (1390). انقلاب اسلامی و ژئوپلیتیک شیعه. موسسه مطالعات اندیشهسازان نور، تهران.
دوره 12، شماره 26 - شماره پیاپی 26
پائیز و زمستان
اسفند 1403
صفحه 64-88

  • تاریخ دریافت 07 آذر 1403
  • تاریخ بازنگری 25 دی 1403
  • تاریخ پذیرش 28 بهمن 1403