پژوهش های سیاست اسلامی

پژوهش های سیاست اسلامی

چارچوبی تئوریک برای خوانشی قرآنی از سیاست خارجی عزت‎طلب با تأکید بر سوره توبه

نوع مقاله : مقالات پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار گروه معارف اسلامی دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری.
2 استادیار علوم سیاسی گروه معارف اسلامی دانشگاه مازندران (نویسنده مسئول).
10.22034/ipr.2025.479677.2185
چکیده
اکثر نظریات روابط بین‎الملل صرفاً باهدف کسب «قدرت»، «امنیت» و «ثروت»، بدون توجه به «کرامت نفس و عزت‎طلبی» صورت‎بندی شده‎اند. اگر عزت‎طلبی را به‎عنوان یکی از ثابتات اصول سیاست خارجی اسلام مفروض بگیریم، سؤال اصلی پژوهش پیش‎رو بر این اساس شکل گرفته است که با تأمل در آیات سوره توبه، آیا به‎جز کسب «قدرت»، «ثروت» و «امنیت» در نظریات غربی، مفاهیم دیگری همچون «عزت‎جویی و منزلت‎طلبی» نیز به‎منظور تبیین سیاست خارجی و فهم روابط بین‎الملل، قابلیت استخراج دارند؟ مقاله حاضر در پی اثبات این فرضیه است که می‎توان مفهوم عزت‎طلبی را به سه مؤلفه «محدودیت خودخواسته در منازعات»، «اولویت هویت» و «منزلت‎جویی» تبدیل و آن‎ها را در سوره توبه، نشانی از «عزت‎جویی و منزلت‎طلبی»، به‎عنوان اصول ثابت سیاست داخلی و خارجی اسلامی دانست. اهمیت بحث بازمی‎گردد به این مهم که در سال‎های اخیر با توجه به نقشِ راهبری و هدایت‎گری سازه‎های تئوریک سیاسی در استراتژی‎های ملی و جهانی، تأمل در نظریه‎های امنیتی روابط بین‎الملل مورد اهتمام جدی‎ترِ مراکز سیاست‎گذاریِ بسیاری از کشورها قرار گرفته است. رویکرد کلی این پژوهش، برگرفته از روش توصیفی- تحلیلی و شیوۀ گردآوری داده‎ها و کتابخانه‎ای است؛ و از نوع متن‎خوانی (متن قرآن) است.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

A Theoretical Framework for a Quranic Interpretation of Dignity-Oriented Foreign Policy with an Emphasis on Surah At-Tawbah

نویسندگان English

Mohammad sadegh Heidari 1
Hasan Khodadi 2
1 Assistant Professor, Department of Islamic Studies, Sari University of Agricultural Sciences and Natural Resources.
2 Assistant Professor of Political Science, Department of Islamic Studies, Mazandaran University (corresponding author).
چکیده English

Most theories of international relations have been formulated solely with the aim of acquiring "power", "security" and "wealth", without paying attention to "self-respect and self-esteem". If we assume self-esteem as one of the constants of Islamic foreign policy principles, the main question of the present research is based on the following: by reflecting on the verses of Surah At-Tawbah, can other concepts such as "self-esteem and status-seeking" be extracted in addition to acquiring "power", "wealth" and "security" in Western theories in order to explain foreign policy and understand international relations? The present article seeks to prove the hypothesis that the concept of self-esteem can be transformed into three components: "self-willed limitation in conflicts", "priority of identity" and "status-seeking" and they can be considered in Surah At-Tawbah as a sign of "self-esteem and status-seeking" as constant principles of Islamic domestic and foreign policy. The importance of the discussion goes back to the fact that in recent years, considering the guiding and guiding role of political theoretical structures in national and global strategies, reflection on security theories of international relations has been given more serious attention by policy-making centers in many countries. The general approach of this research is derived from the descriptive-analytical method and the data collection and library method; and it is of the type of text reading (Quran text).

کلیدواژه‌ها English

dignity-seeking
Surah At-Tawbah
theories of international relations
pursuit of honor
foreign policy
قرآن کریم.
آرمین، محسن (1403). شش گفتار دربارۀ خشونت در قرآن. تهران، نی.
ابنسعد، محمد (1421 ق). الطبقات الکبیر. (تحقیق: علی محمد عُمَر). قاهره، مکتبه الخانجی، ج 2 و 3.
ایوب، محمد (1381). معضل امنیت ملی در جهان سوم. (ترجمه: احمد محمودی). تهران، مطالعات راهبردی، 16 (5)، 511-503.
بازرگان، عبدالعلی (1375). نظم قرآن. تهران، قلم، ج 1.
بخاری، محمدبن اسماعیل (1433 ق). صحیح البخاری. قاهره، دارالتأصیل، ج 4.
بَلاذُری، احمدبن یحیی (1412 ق). فتوح البلدان. (مصحح: رضوان محمد رضوان) بیروت، دارالکتب العلمیة.
بهارا، ناونیتا چادا (1389). نگارش دوباره روابط بینالملل در هند. آکاریا، امیتارو و باری بوزان، نظریههای غیرغربی روابط بینالملل. دیدگاههایی درباره آسیا و فراسوی آن. (علیرضا طیب، مترجم). تهران، مؤسسه فرهنگی مطالعات و تحقیقات بینالمللی ابرار معاصر.
حاجیناصری، سعید، و خدادی، حسن (1395). انسانشناسی نظریههای امنیت، پیش پارادایم روحمحور (عزتجو) در روابط بینالملل، بررسی موردی عزتجویی جمهوری اسلامی ایران در دفاع مقدس. رهیافت انقلاب اسلامی. تهران، 35 (10)، 135-113.
خرمشاهی، بهاءالدین (1395). قرآن پژوهی. تهران، علمی و فرهنگی، ج 2.
دَروَزه، محمد عزت (1421 ق). التفسیر الحدیث. بیروت، دارالغرب الإسلامی، ج 9.
دهقانیفیروزآبادی، سیدجلال، و شکری، مرتضی (1399). تحلیل راهبرد مقاومت در دیپلماسی هستهای جمهوری اسلامی ایران، براساس نظریۀ فرهنگی روابط بینالملل. رهیافتهای سیاسی و بین المللی. تهران، 1 (12)، 42-13.
سباستین، لونارد و ایرمن لانتی (1389). تصور رویکردهای اندونزیایی در قبال نظریه روابط بینالملل. آکاریا، امیتارو و باری بوزان، نظریههای غیرغربی روابط بینالملل، دیدگاههایی درباره آسیا و فراسوی آن. (علیرضا طیب، مترجم). تهران، مؤسسه فرهنگی مطالعات و تحقیقات بینالمللی ابرار معاصر.
 
طباطبایی، سیدمحمدحسین (1390 ق). المیزان فی تفسیرالقرآن. بیروت، مؤسسة الأعلمی للمطبوعات، ج 9.
طباطبایی، سیدمحمدحسین (1374). المیزان فی تفسیرالقرآن. (سیدمحمدباقر موسویهمدانی، مترجم). قم، دفتر انتشارات اسلامی، ج 9.
طبرسی، فضل بن محمد (1372). مجمع البیان فی تفسیر القرآن. تهران، ناصر خسرو، ج 5.
فخررازی، محمدبن عمر (1420 ق). التفسیر الکبیر. بیروت، دارالکتب العلمیة، ج 16.
مکارم شیرازی، ناصر (1371). تفسیر نمونه. تهران، دارالکتب الإسلامیة، ج 7.
نصر، سیدحسین (1401). تفسیر معاصرانه قرآن کریم. (انشاءالله رحمتی، مترجم و محقق). تهران، سوفیا، ج 3.
واقدی، محمدبن عُمر (1404 ق). المغازی. (مارسدن جونز، محقق). بیروت، مؤسسة الأعلمی للمطبوعات، ج 3.
یعقوبی، احمدبن ابییعقوب (1431 ق). تاریخ الیعقوبی. (عبدالأمیر مهنا، محقق). بیروت، مؤسسة الأعلمی للمطبوعات، ج 1.
دوره 12، شماره 26 - شماره پیاپی 26
پائیز و زمستان
اسفند 1403
صفحه 90-116

  • تاریخ دریافت 31 شهریور 1403
  • تاریخ بازنگری 06 دی 1403
  • تاریخ پذیرش 28 بهمن 1403