پژوهش های سیاست اسلامی

پژوهش های سیاست اسلامی

تحلیل تطبیقی عقود اسلامی در احداث اماکن دیپلماتیک غیر مسلمان در بلاد اسلامی از منظر فقهی

نوع مقاله : مقالات پژوهشی

نویسندگان
مهدی معظمی گودرزی 1
رشید رکابیان 2
1 استادیار گروه حقوق دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه آیت الله بروجردی، ایران، (نویسنده مسئول).
2 دانشیار دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه آیت الله بروجردی، بروجرد، ایران.
10.22034/ipr.2025.461281.2139
چکیده
فقهای اسلامی اصل ممنوعیت سکونت کفار در بلاد اسلامی را به اتفاق نظر قبول دارند. با این حال، اسباب (عقود) متعددی را برای اقامت و سکونت کفار در دارالاسلام به عنوان استثنای بر آن اصل برشمرده‎اند که البته همه آن عقود از آثار حقوقی یکسانی برخوردار نیستند. از طرف دیگر طبق حقوق بین‎الملل معاصر، اماکن دیپلماتیک از جانب کفار به‎طور دائم در هر یک از کشورهای اسلامی احداث شده‎اند. با توجه به آن اصل و این مقوله، ضرورت دارد مبنای حکمیِ این احداث بررسی شود؛ به‎همین‎خاطر پرسش اصلی پژوهش این است که؛ «از منظر فقهی کدام یک از عقود اسلامی قابلیت اعطای مجوز احداث اماکن دیپلماتیک غیرمسلمان را در بلاد اسلامی می‎دهد» یافته‎های پژوهش با بهره‎گیری از روش توصیف و تحلیل متون فقهی مرتبط، گویای آن است که عقد امان به‎عنوان یک ابزار حقوقی، امکان ایجاد فضایی امن و پایدار برای فعالیت‎های دیپلماتیک در دارالاسلام را فراهم می‎آورد؛ با این حال، برای استفاده از عقد امان، رعایت سه شرط اساسی مصلحت، عدم مفسده و موقتی بودن الزامی است.
کلیدواژه‌ها
عقد امان
عقد ذمّه
عقد هدنه
کافر
اماکن دیپلماتیک
موضوعات

عنوان مقاله English

The narrative of "government" in the political thought of Mohaghegh Sabzevari and Mohaghegh Karaki

نویسندگان English

Mahdi Moazami 1
rashid rekabian 2
1 Assistant Professor, Department of Law, Faculty of Law and Political Science, Ayatollah Boroujerdi University, Iran, (Corresponding author).
2 Associate Professor, Faculty of Law and Political Science, Ayatollah Boroujerdi University, Boroujerd, Iran.
چکیده English

The aim of the current research is to understand the views of Mohaghegh Sabzevari and Mohaghegh Karaki about "Government" by using the theoretical model of "goal-legitimacy" and using the "interpretive method". In the end of government department; Scholar Sabzevari suggests "public charity" with an emphasis on justice, and scholar Kirki proposes "elevation and expansion of Shia" as the goal of government. In the section on who is the ruler; Mohaghegh Sabzevari from the chapter of "observance of the laws of moderation" and Mohaghegh Karki from the chapter of "practical benefits for the expansion of Shiism" judge the functional legitimacy of the Safavid rulers. In the field of restrictions on the exercise of power: Mohaghegh Sabzevari emphasizes on "planning and law, the institution of the ministry, separation of powers, meritocracy and having secret agents" and Mohaghegh Kirki, by accepting responsibility and acknowledging that the Safavid rulers were appointed by them, is an important obstacle to prevent It has been from the oppression of the subjects and the abuse of religion to dominate the people. And in the area of the right to protest against the government: Mohaghegh Sabzevari and Mohaghegh Karki, by stopping the commandment of good and forbidding evil with the permission of the Safavid kings or due to the possibility of harm and prohibiting people from taking any practical action, they wanted people to be "negative activism" in killing and ruling with them. Do not cooperate.

کلیدواژه‌ها English

Mohaghegh Sabzevari
Mohaghegh Karaki
political thought
government
goal-legitimacy
قرآن کریم
ابن برّاج، قاضی عبد العزیز (1406). المهذَّب البارع. قم، دفتر انتشارات اسلامی.
ابن فارس، ابو الحسین (1404). معجم المقائیس الغة. قم، دفتر تبلیغات اسلامی.
ابوالوفاء، احمد (1390). حقوق دیپلماتیک (رهیافت اسلامی). تهران، سمت.
اصفهانی، حسین بن محمد راغب (1412). مفردات الفاظ قرآن. دار العلم.
جبعی عاملی، محمد بن مکی (شهید اول) 1414. غایه المراد فی‎شرح نکت الإرشاد. قم، دفتر تبلیغات اسلامی.
جبعی عاملی، محمد بن مکی (شهید اول) (1417). الدروس الشرعیه فی فقه الامامیه. قم، دفتر انتشارات اسلامی.
جبعی‎عاملی، زین الدین بن علی (1413). مسالک الافهام فی شرح شرایع الاسلام. قم، موسسة المعارف الاسلامیة.
جوهری، اسماعیل‎بن حماد (1410). المعجم الصحاح. بیروت، دارالعلم.
حرعاملی، محمد بن الحسن (1409). وسائل الشیعه. بیروت، موسسه آل‎البیت لأحیاء التراث.
حلبی ابو صلاح، تقی‎الدین بن نجم‎الدین (1403). الکافی فی الفقه. اصفهان، کتابخانه عمومی امیر المومنین†.
حلی (محقق حلی) (1408). شرایع الاسلام فی مسائل الحلال و الحرام. تهران، موسسه اسماعلیان.
حلی (محقق حلی) (1412). نُکت النهایة. قم، دفتر انتشارات اسلامی.
حلی ابن ادریس (1410). سرائر الحاوی لتحریر الفتاوی. قم، موسسه نشر الاسلامی.
حلی (علامه‎حلی)، حسن بن یوسف بن مطهر (1412). منتهی المطلب فی تحقیق المذهب. مشهد، مجمع البحوث الاسلامی.
حلی (علامه‎حلی)، حسن بن یوسف بن مطهر (1413). قواعد الاحکام. قم، دفتر انتشارات اسلامی.
حلی (علامه حلی)، حسن بن یوسف بن مطهر (1413). مختلف الشیعه. قم، دفتر انتشارات اسلامی.
 
حلی (علامه حلی)، حسن بن یوسف بن مطهر (1414). تذکرة الفقهاء. قم، موسسه آل البیت‰.
حلی (علامه حلی)، حسن بن یوسف بن مطهر (1420). تحریرالاحکام. قم، موسسه امام صادق†.
حلی، مقداد بن عبدالله سیوری (بی‎تا). کنز العرفان فی‎فقه القرآن. (بخشایشی و عبد الرحیم عقیقی، مترجمین). قم، پاساژ قدس.
حمیری، نشوان بن سعید (1420). شمس العلوم و دواء الکلام العرب من الکلوم. بیروت، دار‎الفکر المعاصر.
خالوزاده، سعید (1394). حقوق دیپلماتیک و کنسولی. تهران، سمت.
خویی، سید ابوالقاسم (1410). منهاج الصالحین. قم، مدینة العلم.
سبزواری، محمد باقر بن محمد مومن (1423). کفایه الاحکام. دفتر انتشارات اسلامی.
شاهرودی، سید محمود (1426). فرهنگ فقه مطابق با فقه اهل البیت‰. قم، موسسه دائرة المعارف فقه اهل البیت‰.
شبان‎نیا رکن‎آبادی، قاسم (1397). مصونیت جانی نمایندگان کشورها در فقه. گفتمان فقه حکومتی. 3، 129-160.
__________ (1400). بررسی ادله فقهی مصونیت دیپلماتیک در کشور اسلامی. حکومت اسلامی. 4، 147-172
صاحب بن عباد، اسماعیل بن عباد (1414). المحیط فی اللغة. بیروت، الطباعه عالم الکتاب.
صدر، جواد (1374). حقوق دیپلماتیک و کنسولی. تهران، دانشگاه تهران.
ضیایی بیگدلی، محمدرضا (1390). حقوق بین‎الملل عمومی. تهران، گنج دانش.
طباطبایی، ‎سید علی (1418). ریاض المسائل. قم، موسسه آل البیت‰.
طوسی ابوجعفر، محمد بن حسن (1387). المبسوط فی فقه الامامیه. قم، المکتبة المرتضویه.
طوسی ابو جعفر، محمد بن حسن (1400). النهایه فی المجرد الفقه و الفتاوی. بیروت، دار الکتب العربی.
طوسی‎محمد بن علی‎بن حمزه (1408). الوسیلة الی‎نیل الفضیلة. قم، کتابخانه آیت‎الله مرعشی.
 
عاملی، سید جواد. مفتاح الکرامة فی شرح القواعد العلامة. بیروت، دارالاحیاء التراث العربی.
عمید زنجانی، عباس‎علی (1421). فقه سیاسی. تهران، امیرکبیر.
فخر المحققین، ابی طالب محمد بن حسن (1387). ایضاح الفوائد فی شرح القواعد. قم، موسسه اسماعلیان.
فیومی، احمد بن محمد مقری. مصباح المنیر. قم، منشورات دارالرضی.
قوام، سید عبد العلی (1394). روابط بین‎الملل نظریه ها و رویکردها. تهران، سمت.
کرکی، علی بن حسین (1414). جامع المقاصد فی شرح القواعد. قم، موسسه آل البیت‰.
مفید، محمد بن نعمان (1413). المقنعه. قم، کنگره جهانی هزاره شیخ مفید.
موسی زاده، رضا (1396). سازمان‎های بین‎المللی. تهران، بنیاد حقوقی میزان.
نجفی، محمدحسن (1404). جواهر الکلام فی شرح شرایع الاسلام. بیروت، دارالاحیاء التراث العربی.
یوسفی (فاضل آبی)، حسن (1417). کشف الرموز فی شرح مختصر النافع. قم، دفتر انتشارات اسلامی.
پژوهش های سیاست اسلامی
دوره 12، شماره 26 - شماره پیاپی 26
پائیز و زمستان
اسفند 1403
صفحه 246-268

  • تاریخ دریافت 17 خرداد 1403
  • تاریخ بازنگری 26 آبان 1403
  • تاریخ پذیرش 30 بهمن 1403