پژوهش های سیاست اسلامی

پژوهش های سیاست اسلامی

چیستی و ماهیت نظریه مردم سالاری دینی در اندیشه سیاسی آیت‌الله خامنه‌ای

نوع مقاله : مقالات پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکترای علوم سیاسی، گروه علوم سیاسی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
2 دانشیار گروه علوم سیاسی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
3 استاد گروه علوم سیاسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه علامه طباطبائی، استاد مدعو واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
10.22034/ipr.2025.547614.2308
چکیده
مردم‎سالاری دینی تلاشی است برای پاسخ به سؤال جایگاه مردم در حکومت‎های دینی که دراین‎باره متفکران بسیاری سخن گفته‎اند و هر یک تصویری از الگوی خود ارائه کرده‎اند ازجمله آن‎ها آیت‎الله خامنه‎ای است. هدف این تحقیق، تبیین چیستی و ارائه تصویری از ماهیت نظریه مردم‎سالاری دینی در سپهر سیاست اسلامی، بر اساس اندیشه‎های آیت‎الله خامنه‎ای است. پرسش اصلی تحقیق «دینی بودن و مردم‎سالار بودن چگونه در نظریه مردم‎سالاری دینی مدنظر حضرت آیت‎الله خامنه‎ای تعین یافته است؟» در این پژوهش اطلاعات با روش توصیفی - تحلیلی مورد ارزیابی و تحلیل قرار گرفته‎اند. یافته‎های تحقیق نشان می‎دهد تأکید بر گزاره‎هایی چون؛ پذیرش اطاعت از اوامر الهی، اعتقاد به اصل حاکمیت دین، ریشه‎دار بودن مردم‎سالاری در ولایت الهی، اعتبار یافتن منطق انتخابات از درون دین، اعتبار رأی مردم برخاسته از کرامت انسانی مورد تأکید دین و... نمودهایی از «دینی بودن» مردم‎سالاری دینی می‎باشند؛ و تأکید بر این گزاره‎ها که مردم صاحبان اصلی و همه‎کاره امور کشورند، در امور اجتماعی مسئولیت به همه مردم سپرده شده است، مردم در شکل دادن به حکومت اسلامی نقش و حق دارند، مردم به‎مثابه پایه مشروعیت به‎حساب می‎آیند و... تجلیاتی از «مردم‎سالار بودن» نظریه مردم‎سالاری دینی محسوب می‎شوند.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

The Nature and Essence of the Theory of Religious Democracy in the Political Thought of Ayatollah Khamenei

نویسندگان English

mahdi saeidi 1
Akbar Ashrafi 2
Mohammad Baqer Khoramshad 3
1 PhD student in Political Science, Department of Political Science, Central Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran.
2 Associate Professor, Department of Political Science, Central Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran.
3 Professor of Political Science Department, Faculty of Law and Political Science, Allameh Tabatabaei University, Visiting Professor, Central Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran.
چکیده English

Religious democracy represents an endeavor to address the question of the people's role in religious governments. Numerous thinkers have expressed their views on this matter, each presenting their own model. Among them is Ayatollah Khamenei. The objective of this research is to elucidate the nature and provide a depiction of the essence of the theory of religious democracy within the Islamic political sphere, based on the thought of Ayatollah Khamenei. The main research question is: "How are the religiosity (being religious) and the democracy (being democratic) determined within the theory of religious democracy according to Ayatollah Khamenei?"

In this study, data was collected through documentary methods and analyzed using a descriptive-analytical approach.

The research findings indicate that an emphasis on propositions such as: the acceptance of obedience to divine commands, belief in the principle of the sovereignty of religion, the rooting of democracy in divine guardianship (Velayat-e Elahi), the derivation of the legitimacy of elections from within religion, and the validity of the people's vote stemming from the human dignity emphasized by religion, are all manifestations of the "religiosity" of religious democracy. Furthermore, an emphasis on propositions such as: the people being the true and principal masters of the country's affairs, the entrustment of social responsibilities to all people, the people's role and right in forming the Islamic government, and the people being the basis of legitimacy, are considered manifestations of the "democratic" nature of the theory of religious democracy.

کلیدواژه‌ها English

Democracy
Religious Democracy
Islamic Politics
Ayatollah Khamenei
Islamic Republic
قرآن.
نهج‎البلاغه.
بیانات آیت‎الله خامنه‎ای، دسترسی در https://farsi.khamenei.ir/.
پیام‎های آیت‎الله خامنه‎ای، دسترسی در https://farsi.khamenei.ir/.
اشرفی، اکبر (زمستان 1398). از «ولی منتخب مردم» تا «مردم‎سالاری دینی» (بررسی جایگاه مردم در «نظام ولایت» از منظر امام خمینی و آیت‎الله خامنه‎ای). پژوهشنامه انقلاب اسلامی، 9 (33)، 1-14.
اشرفی، اکبر (تابستان 1401). گفتمان مردم‎سالاری اسلامی در اندیشه سیاسی آیت‎الله خامنه‎ای. گفتمان سیاسی انقلاب اسلامی، 1 (2)، 22-42.
پایدار، حمید (1373). پارادوکس اسلام و دموکراسی. کیان، 19.
پور فرد، مسعود (1384). مردم‎سالاری دینی. تهران، پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی.
تمیمی، عضام (1380). ســید قطب و مودودی در چالش با انگاره دموکراســی. (منصور میراحمدی، مترجم). پگاه حوزه، 27.
حجاریان، سعید (1373). دین دموکراتیک حکومتی. ماهنامه کیان، 20.
خرمشاد، محمدباقر (1383). مردم‎سالاری دینی: دموکراسی صالحان. دانشگاه اسلامی، 8 (21 و 22)، 265-311.
خرمشاد، محمدباقر، و امینی، پرویز (1396). الگویی (پیشنهادی) برای تبیین نظریه مردم‎سالاری دینی آیت‎الله خامنه‎ای. علوم سیاسی، 20 (77)، 55-74.
خواجه سروی، غلامرضا (تابستان 1395). بررسی مقایسه‎ای مردم‎سالاری دینی در نگاه آیت‎الله خامنه‎ای و آیت‎الله شمس‎الدین. پژوهش‎های راهبردی سیاست، 5 (17)، 9-39.
خسروپناه، عبدالحسین (1396)، منظومه فکری آیت‎الله‎العظمی خامنه‎ای. تهران، پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.
سروش محلاتی، محمد (1383). اصل عدم ولایت. علوم سیاسی، 7 (83)، 63-72.
سعیدی، مهدی (1392). مردم‎سالاری دینی از منظر حضرت آیت‎الله خامنه‎ای. تهران، مرکز اسناد انقلاب اسلامی.
کاتوزیان، ناصر (1390). مقدمه علم حقوق و مطالعه در نظام حقوقی ایران. تهران، امیرکبیر.
لاریجانی، محمدجواد (بهار 1374). میزگرد اسلام و دموکراسی، ماهنامه معرفت، 12.
منتسکیو، شارل‎لوثی‎دوسکوندن (1349). روح القوانین. (علی اکبر مهتدی، مترجم). تهران، امیرکبیر.
موسویان، سید ابوالفضل (1395). مبانی مردم‎سالاری دینی. قم، دانشگاه مفید.
میراحمدی، منصور (1384). اسلام و دموکراسی مشورتی. تهران، نشر نی.
میراحمدی، منصور (1388). نظریه مردم‎سالاری دینی: مفهوم، مبانی و الگوی نظام سیاسی. تهران، دانشگاه شهید بهشتی.
نبوی، سید عباس (1379). مردم‎سالاری در حاکمیت اسلامی. تهران، موسسه پژوهشی – فرهنگی تمدن و توسعه اسلام.

  • تاریخ دریافت 25 شهریور 1404
  • تاریخ پذیرش 03 آبان 1404