پژوهش های سیاست اسلامی

پژوهش های سیاست اسلامی

بررسی تحول مفهوم انقلابی در ایران معاصر (قبل و بعد از انقلاب اسلامی)

نوع مقاله : مقالات پژوهشی

نویسندگان
1 عضو هیئت علمی و دانشجوی دکتری دانشکده علوم انسانی، دانشگاه امام حسین، قم، ایران.
2 دانشجوی دکتری دانشکده علوم انسانی، دانشگاه امام حسین، قم، ایران.
10.22034/ipr.2026.557435.2329
چکیده
مدافعان اسلام سیاسی در ایران، پس از پیروزی انقلاب اسلامی با بازسازی دستگاه فقهی، نظم سیاسی جدیدی بر پایه قوانین اسلامی تأسیس کردند که پیامدهای عملی و نظری مهمی در پی داشت. تحول در مفاهیم یکی از پیامدهای مهم آن بود. در دوران انقلاب بسیاری از مفاهیم متحول شدند و معنای جدیدی یافتند که در این میان مفهوم انقلابی مهم است چراکه نهتنها یکی از مفاهیم پرتکرار در عصر قبل از انقلاب بود بلکه در پس از انقلاب بهمثابه یک سیاست و روش در گفتمان رسمی جمهوری اسلامی که مبتنی بر اندیشههای امام خمینی و آیتالله خامنهای بوده جایگاه ویژهای یافت. پژوهش حاضر با بهرهگیری از روش قصدگرای اسکینر به دنبال پاسخ به این پرسش است که مفهوم انقلابی در بستر کدام زمینههای عملی و ایدئولوژیک متحول شده است؟ یافتههای تحقیق نشان میدهد، زمینه ایدئولوژیک این تحول را متون چپ مارکسیستی در قبل از انقلاب و سخنرانیهای امام خمینی و آیتالله خامنهای پس از انقلاب شکل داده و زمینه عملی آن، پیروزی انقلاب اسلامی از یکسو و سیاستهای ضد مذهبی پهلوی از سوی دیگر بوده است.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

A study of the evolution of the revolutionary concept in contemporary Iran (before and after the Islamic Revolution)

نویسندگان English

ali poorkhazaei 1
Bahman Zarei 2
1 Faculty member and PhD student at the Faculty of Humanities, Imam Hossein University, Qom, Iran.
2 PhD student, Faculty of Humanities, Imam Hossein University, Qom, Iran
چکیده English

The defenders of political Islam in Iran, after the victory of the 1979 revolution, established a political order based on Islamic laws using the jurisprudential system, which had important practical and theoretical consequences. The transformation in concepts was one of its important consequences. During the revolution, many religious and non-religious concepts were transformed and given meaning, among which the revolutionary concept is important, which was not only one of the recurring concepts in the texts and speeches before the revolution, but also after the revolution, it has gained a special place as a policy and method in the official discourse of the Islamic Republic of Iran, which was based on the ideas of Imam Khomeini and Ayatollah Nehru. The present study, using Skinner's intentional hermeneutic method, seeks to answer the question of which practical and ideological areas the revolutionary concept has transformed? The research findings show that the ideological context of this transformation was shaped by the Marxist leftist texts before the revolution and the speeches of Imam Khomeini and Ayatollah Khamenei after the revolution, and its practical context was the victory of the Islamic Revolution on the one hand and the anti-religious policies of the Pahlavis on the other.

کلیدواژه‌ها English

Revolutionary
Political Islam
Practical Field
Ideological Fields
Evolution of Concepts
آبراهامیان، یرواند (1384). ایران بین دو انقلاب، (احمد گلمحمدی و ابراهیم فتاحی، مترجم). تهران، نشر نی.
احمدی حاجیکلایی، حمید (1389). جریانشناسی چپ در ایران. تهران، پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.
آرنت، هانا (1385). انقلاب. (عزتالله فولادوند، مترجم). تهران، خوارزمی.
اسکاچپول، تدا (1388). دولتها و انقلابهای اجتماعی، (سید مجید روئینتن، مترجم). تهران، سروش.
آگامبن، جورجو، اشمیت، کارلف بنیامین والتر (1402). قانون و خشونت، (مراد فرهادپور، مترجم). تهران، نشر نی.
امام خمینی، سید روحالله (1379). صحیفه امام. تهران، موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی.
بازرگان، مهدی (1343). مدافعات در دادگاه. بیجا، بینا.
بشیریه، حسین (1393). زمینههای اجتماعی انقلاب ایران. (علی اردستانی، مترجم). تهران، نشر نگاه معاصر.
بهروز، مازیار (۱۳۸۲). شورشیان آرمانخواه ناکامی چپ در ایران. (مهدی پرتوی، مترجم). تهران، ققنوس.
تولی، جیمز (1382). روششناسی اسکینر در تحلیل اندیشه سیاسی. (غلامرضا بهروز لک، مترجم). علوم سیاسی، 3 (28)، 58 - 74.
تیلی، چارلز (1390). از بسیج تا انقلاب، (علی مرشدی زاده، مترجم). تهران، نشر عروج.
جزنی، بیژن (1357). چگونه مبارزه مسلحانه تودهای میشود؟. بیجا، نشر سازمان چریکهای فدایی خلق
جزنی، بیژن (بیتا). پیشاهنگ و حزب توده. بیجا، سازمان انتشارات نوزدهم بهمن.
خامنهای سید علی (1397). بیانیه گام دوم، انتشارات حفظ و نشر آثار حضرت آیتالله سید علی خامنهای، قم.
خامنهای، سید علی (1390). بیانات در جمع مردم.
خامنهای، سید علی (1395). بیانات در جمع نخبگان.
خامنهای، سید علی (1398). بیانات در جمع دانشجویان.
ذبیح، سپهر (1364). تاریخ جنبشهای کمونیستی در ایران. (محمد رفیعی مهرآبادی، مترجم). تهران، موسسه مطبوعاتی عطائی.
رضوی، رز (1401). روانشناسی سوژه انقلابی در ایران. تهران، گام نو.
زیباکلام، صادق (۱۳۸۵). مقدمهای بر انقلاب اسلامی. تهران، روزنه.
شریعتى على (1378). مجموعه آثار شریعتی. تهران، الهام.
شریعتى، على (1350). تشیع علوى و تشیع صفوى. تهران، حسینیه ارشاد.
شریفی، نصرالله (1379). انقلاب و اصلاح در اندیشه سیاسی ایران معاصر، پایاننامه کارشناسی ارشد. قم، دانشگاه باقرالعلوم.
عیوضی، محمدرحیم (۱۳۷۷). سیر جریان روشنفکری در ایران و عملکرد آن در رویارویی با غرب. تهران، سازمان تبلیغات اسلامی.
غلامی، محمدصادق، سعید شاهرودی، علی (1399). شناسایی و تبیین ابعاد، مؤلفهها و شاخصههای گفتمان انقلابیگری از دیدگاه امامین انقلاب. امنیت ملی. 11 (39)، 7 - 34.
فوران، جان (1382). مقاومت شکننده. (احمد تدین، مترجم). تهران، نشر رسا.
کاشی، محمدجواد (۱۳۹۰). سیاستهای هویتی در ایران پساانقلابی. تهران، نشر نی.
کیانوری، نورالدین (1371). خاطرات. تهران، موسسه تحقیقاتی و انتشاراتی دیدگاه.
گلدستون، جک (1392). انقلابها: نظریهها و پژوهشها. (محمدتقی دلفروز، مترجم). تهران، نشر کویر.
مرتضوی، سید خدایار (1386). تبیین روششناسی اندیشه سیاسی از منظر کوئنتین اسکینر. پژوهشنامه علوم سیاسی، 3 (9)، 159 - 192.
مرکز بررسی اسناد تاریخی (1380). چپ در ایران به روایت اسناد ساواک، (کتاب هشتم). چریکهای فدایی خلق. تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی.
میلز، چارلز رایت (1379). مارکس و مارکسیسم. (محمد رفیعی مهرآبادی، مترجم). تهران، خجسته.
 
دوره 13، شماره 28
دی 1404
صفحه 218-244

  • تاریخ دریافت 13 آبان 1404
  • تاریخ بازنگری 15 بهمن 1404
  • تاریخ پذیرش 21 بهمن 1404