پژوهش های سیاست اسلامی

پژوهش های سیاست اسلامی

طراحی مدل حکمرانی تاب‌آور مبتنی بر آموزه‌های حضرت موسی (ع)

نوع مقاله : مقالات پژوهشی

نویسندگان
1 دانشیار، مدیریت منابع انسانی، گروه مدیریت منابع انسانی و کسب وکار، دانشکده مدیریت، دانشگاه خوارزمی
2 دانشجوی دکتری گروه مدیریت بازرگانی، دانشکده مدیریت، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران.
10.22034/ipr.2026.553181.2318
چکیده
هدف این پژوهش، طراحی الگوی حکمرانی تابآور مبتنی بر آموزههای حضرت موسی† است. روش پژوهش، کیفی و با رویکرد استقرایی بود و بهمنظور تحلیل دادهها از فن تحلیل مضمون استفاده شد. این پژوهش در پی پاسخ به این پرسش بود که مؤلفههای حکمرانی تابآور در سیره حضرت موسی† کدامند و چگونه میتوانند در قالب یک الگوی مفهومی برای حکمرانی نوین ارائه شوند. شیوه حکومتداری حضرت موسی† در اداره جامعهای که با چالشها و شوکهای متعددی روبرو بوده است، میتواند بهعنوان الگویی برای تابآوری حکمرانی در جوامع مدرن باشد. نتایج پژوهش یک الگوی مفهومی منسجم را ترسیم میکند. در سطح کلان، این الگو بر سه رکن اصلی استوار است: سطح الزامات حکمرانی در حوزۀ مبانی آرمانی و مشروعیتبخش، سطح الزامات حکمرانی در حوزۀ مدیریت راهبردی و سازگاری و سطح الزامات حکمرانی در حوزۀ نهادسازی و توسعۀ سرمایههای انسانی و اجتماعی. این مؤلفهها میتوانند الگویی برای پیادهسازی تابآوری در نظامهای حکمرانی جوامع مدرن فراهم آورند.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Designing a Resilient Governance Model Based on the Teachings of Prophet Moses (AS) through Thematic Analysis

نویسندگان English

Hassan Rangriz 1
Zahra Roshanazadeh 2
1 َAssociate Professor, Human Resource Management, dept. of HRM and MBA, Faculty of Management, Kharazmi University
2 Department of Business Management, Faculty of Management, Kharazmi University, Tehran, Iran
چکیده English

This study aimed to design a comprehensive model of resilient governance based on the teachings of Prophet Moses (AS). The research employed a qualitative method with an inductive approach, utilizing thematic analysis for data analysis. A significant aspect of this research is that previous studies on resilient governance have primarily focused on modern societies, revealing a notable gap in examining historical patterns of resilience relying on religious narratives, particularly the conduct (Seerah) of the Prophets as practical models of societal leadership. This study consequently sought to answer the following question: what are the components of resilient governance in the leadership conduct of Prophet Moses (AS), and how can they be presented as a conceptual model for modern governance? The governance approach of Prophet Moses (AS) in leading a society faced with numerous challenges and shocks can serve as a model for governance resilience in modern societies. The results of the study delineate a coherent conceptual model titled "Moses-Inspired Resilient Governance." At a macro level, this model rests on three fundamental pillars: the level of governance requirements in the domain of idealistic and legitimacy-giving foundations, the level of governance requirements in the domain of strategic management and adaptation, and the level of governance requirements in the domain of institution-building and development of human and social capital. These components can provide a model for implementing resilience in governance systems of modern societies.

کلیدواژه‌ها English

Governance
Resilient Governance
Prophet Moses
Statecraft
Government
اکبری، ظاهر و ولیالله نقیپورفر (۱۳۹۷). راهبردهای مقابله با مسائل فرهنگی و اجتماعی در سیره مدیریتی حضرت موسی† از منظر قرآن. اسلام و پژوهشهای مدیریتی، ۱۶ (۷)، ۷۵-۹۲.
باقری کنی، مصباحالهدی و محمدرضا کاظمی نجفآبادی (۱۳۹۲). تبیین الگوی رهبری قوم بنیاسرائیل به دست حضرت موسی†؛ پژوهشی قرآنی. اندیشه مدیریت راهبردی، ۷ (۲)، ۱۵۷-۱۸۸.
پیروز، علی آقا (۱۴۰۰). عناصر اساسی حکمرانی اداری از منظر آموزههای اسلامی. پژوهشهای سیاست اسلامی، ۹ (۲۰)، ۱۶۵-۱۹۲.
حکاک، محمد، حسن صالحی و یونس فرقانی (۱۳۹۷). طراحی الگوی مفهومی اسلام برای عدالت در نظام جبران خدمات، مبتنی بر آموزههای نهجالبلاغه. مدیریت در دانشگاه اسلامی، ۷ (۱۶)، ۳۴۱-۳۵۸.
حکمآبادی، سید حامد و سلیمیفر فلاحی (۱۴۰۳). بررسی تأثیر حکمرانی خوب بر تابآوری اقتصادی کشورهای منتخب صادرکننده نفت با تمرکز بر کنترل فساد. تحلیلهای اقتصادی توسعه ایران، ۹ (۲)، ۲۱۹-۲۵۰.
خرقانی، خیاط و محمد ظاهر قربانی (۱۴۰۲). نماد و نقش آن در فرازمانی بودن قصههای قرآنی (مطالعه موردی داستان حضرت موسی†). آموزههای قرآنی، ۳۶ (۱۹)، ۹۹-۱۱۹.
دیباجی، سید محمدعلی (۱۳۸۷). پیامبران دولتمرد: پژوهشی درباره مدلهای حکومت در قرآن. تهران: مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی.
راغب اصفهانی، حسین بن محمد (ق ۴۲۵). مفردات الفاظ القرآن. بیروت: دارالقلم.
رنگریز، حسن (۱۳۹۸ الف). طراحی الگوی حکومتداری پایدار مبتنی بر فرمان حکومتی حضرت علی† به مالک اشتر. پژوهشهای سیاست اسلامی، ۷ (۱۵)، ۵۵-۸۴.
رنگریز، حسن (۱۳۹۸ ب). طراحی الگوی دولت علوی مبتنی بر آموزههای نهجالبلاغه. پژوهشنامه علوی، ۱۰ (۲)، ۲۳-۴۶.
رنگریز، حسن (۱۴۰۱ ج). طراحی مدل جامع حکومت دینی مبتنی بر آموزههای حضرت محمدˆ با رویکرد تحلیل مضمون. پژوهشهای سیاست اسلامی، ۲۰ (۹)، ۱۰۴-۱۳۵.
سید جعفری، سید امیر (۱۴۰۴). مکانیسمها و پیامدهای سوگیری خوشبینی در تصمیمات حکمرانی از منظر قرآن کریم و نهجالبلاغه. پژوهشهای سیاست اسلامی، ۱۳ (۲۷)، ۹۰-۱۲۱.
شیخیعلیآباد (۱۴۰۳). ویژگیهای رفتاری رهبر از منظر قرآن (با تأکید بر ویژگیهای رفتاری حضرت موسی†). اسلام و پژوهشهای مدیریتی، ۲۸ (۱۴)، ۸-۲۰.
لکزایی، شریف، حسینپور اصل کلشانی و حدادی (۱۴۰۴). ابعاد چهارگانۀ حکمرانی در قرآن: تحلیل روایتهای انبیای پیش از اسلام. علوم سیاسی، ۲۷ (۴)، ۶-۵۳.
نجاتبخش اصفهانی، علی (۱۳۹۹). الگوی مدیریت بحران حضرت موسی† در آیات قرآن کریم. علم و تمدن در اسلام، ۲ (۵)، ۳۴-۵۵.
نوبری، علیرضا و حامد بیات (۱۴۰۳). الگوی چگونگی مقابله فرعون با موسی† و منتظران ایشان از بنیاسرائیل بر اساس تحلیل محتوای آیات ناظر قرآن کریم. مطالعات قرآنی و فرهنگ اسلامی، ۸ (۴)، ۱۱۵-۱۴۱.
Akbari, Z., & Naqipourfar, V. (2018). Strategies for dealing with cultural and social issues in the managerial conduct of Prophet Moses from the perspective of the Quran. Islam and Management Research, 16(7), 75–92.
Akgun, A. E. Keskin, H. & Byrne, J (2014). Complex adaptive systems theory and firm product innovativeness. Journal of Engineering and Technology Management, 31, 21-42.
Bagheri Kani, M., & Kazemi Najafabadi, M. R. (2013). Explaining the leadership model of the Israelites by Prophet Moses: A Quranic study. Strategic Management Thought, 7(2), 157–188.
Bedi, N. Bishop, M. Hawkins, U. Miller, O. Pedraza, R. Preble, A. & Rico-Rairan, A (2014). Linking resilience and good governance: A literature review. Anthos, 6(1), 1-23.
Braun, V. & Clarke, V (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77–101.
Dibaji, S. M. A. (2008). Prophetstatesmen: A study on governance models in the Quran. Tehran: Islamic Consultative Assembly Research Center.
دوره 13، شماره 28
دی 1404
صفحه 43-71

  • تاریخ دریافت 21 مهر 1404
  • تاریخ بازنگری 22 بهمن 1404
  • تاریخ پذیرش 30 بهمن 1404